Səfərin başlanğıcı və son nöqtəsi
Qəsr namazının məsafəsində səfərin başlanğıcı və sonu haradan hesablanır?
İki şəhər arasındakı məsafədə meyar, hərəkət başlanan yerin axırıncı evi və məqsədin (çatdığı yerin) birinci evi nəzərdə tutulur.
Həddi-buluğa çatmayanlardan mal almaq
Həzrət ustadın risaləsində satıcının həddi-buluğa çatması barəsində olan 1776-cı məsələni nəzərə almaqla – bildiyiniz kimi, yol kənarında, terminallarda və s. uşaqlar siqaret, keks və s. satırlar - onlardan nə isə almaq olarmı? Cavabın mənfi olduğu təqdirdə buyurun ki, bir şəxs bilməməzlik üzündən onlardan nə isə alarsa, vəzifəsi nədir?
İki halda eybi yoxdur: Birincisi, müamilədə qarşı tərəf əslində uşağın başçısı (qəyyumu), uşaq isə malı və ya pulu çatdırmaq üçün vasitə olsa; digəri usə, uşaq müamilədə qarşı tərəfdir, lakin yəqinimiz var ki, bu iş onun başçısının razılığı ilə baş verir, bu halda belə mallarda təsərrüf etmək şəri cəhətdən caizdir.
Səfa və Mərvənin hüdudu
Hal-hazırda gedən təmir işləri nəticəsində Səfa və Mərvə dağlarının harada qurtardığı məlum deyil. Məscidul-həramın işçiləri qoca və xəstə şəxslərdən zəhmət haqqı alaraq onları əlil arabaları ilə səy etdirir və bu araba ilə öz dövrələrini hacıların dövrəsindən tez başa vururlar. Onların vəzifəsi nədir?
Yamacda olan döşənmiş hissə dağın bir hissəsidir və arabaların qət etdikləri istiqamət, şübhəsiz, Səfa və Mərvə dağının üstündədir və heç bir eybi yoxdur.
Bir şəxsin torpaq sahəsində tapılmış xəzinənin xümsü
İnsanların öz torpaq sahələrində tapdıqları xəzinənin hökmü nədir?
Şəriət risaləsinin 1535 - ci məsələsində qeyd etdiyimiz şərtlərlə onu öz mülkiyyətinə çevirib xümsünü verə bilər.
Uzun müddətli yatırımların xümsü
Banklara uzun müddətli əmanət qoyulan və banklar tərəfindən dövriyyədə olan pullara xüms düşürmü?
Onun xümsünü ödəmədiyi təqdirdə xümsünü verməlidir.
Həkimlərin oruc tutmağı qadağan etməsi
Həkim xəstəyə oruc tutmağı qadağan etsə (bəzi həkimlərin şəriət sahəsində məlumatsız olduğunu nəzərə alsaq), onun qənaətini bu sahədə qəbul etmək olarmı?
Həkim etibarlı adamdırsa, onun nəzəriyyəsi qəbul olunandır.
Namazı səhih olmayan şəxsin həcci
Savadsız olan və namazı çox da kamil olmayan, yəni yaxşı öyrənməyən bir nəfər, bütün bunlarda indi mərhum atasının əvəzinə həccə gedir. Onun həcci düzdürmü?
Təvaf namazına kimi olan bu müddət ərzində namazını kamil etsə, maneəsi yoxdur. Əks-halda onun naib olması işkallıdır.
Qeyri-müsəlman ölkələrdə qiblə
Amerikanın qərbində, Laos-anceles şəhərində yaşayan müsəlmanlar namazlarını hansı səmtə qılmalıdırlar ki, namazları səhih və üzü qibləyə yerinə yetirilmiş olsun? Əlbəttə, qiblənüma kompaslar (məsələn, Rəzmara və digər kompaslar) Amerikanın şərqində olan Nyu-yorkun qibləsini göstərirlər, lakin Nyu-yorkdan təyyarə ilə 6 saat məsafədə olan Laos-ancelesin qibləsini müəyyən etməmiş və camaat öz vəzifələrinin dəqiq necə olduğunu bilmədiklərindən "Əynəma tuvəllu fəsəmmə vəchullah" – ayəsinə istinadən hər hansı bir tərəfə namaz qılırlar. Mümkünsə, onların vəzifəsini müəyyən edin.
Oranın müsəlmanları arasında qiblə adı ilə məşhur olan tərəfə dayansanız, eybi yoxdur.
Əkinçilikdən müəyyən pay alan fəhlələrin zəkatı
Tarlada, əkin sahələrində işləyən fəhlələr əmək haqqı olaraq əkin məhsulundan pay alırlar. Zəkat vermək onların vəzifəsidirmi?
Əgər məhsuldan alınan pay əkin-biçindəki işlərin hamısının əvəzindədirsə (ölkəmizdə əkin sahibi və rəiyyət arasında ən çox yayılmış haldır,) onların da payına zəkat düşür. Bu şərtlə ki, onların payı nisab həddinə çatsın. Amma onlar bu payı yalnız biçin və bu kimi işlərin əvəzində alsalar (yəni zəkat düşən vaxtdan sonra), bu halda fəhlənin boynunda heç nə yoxdur.
Həddi-buluğun birinci ilində orucunu yeyən şəxs
Həddi-buluğun birinci ilində orucunu yeyən qızın vəzifəsi nədir? Qəzasını tutmalıdırsa, necə qəza tutsun?
Kəffarəsi yoxdur, istər cahili-qasir olsun (məsələni öyrənmək imkanına malik olmasın), istərsə də cahili-müqəssir olsun. Lakin qəsdən və bilərəkdən oruc tutmamışdırsa, kəffarəsi var. Məsələnin hər bir surətində qəza tutması lazımdır.
Ramazan ayının 28 gününü oruc tutan şəxs
Bir kəs Ramazan ayının yalnız 28 gününü oruc tutur. Çünki mübarək ramazan ayının birində İranda və mübarək ayın axırında Ərəb ölkələrinin birində olduğuna görə və Şəvval ayı orada bir gün tez göründüyünə görə yalnız 28 gününü oruc tutmuşdur. Bir günün qəzası ona vacibdir, yoxsa heç bir qəzası yoxdur?
Bir günün orucu ona vacib deyil, lakin ehtiyat müstəhəbdir.
Həcc əməllərini sona çatdırmayan naib
Bir nəfər başqası tərəfindən həcc üçün əcir olmuşdur. Təməttö ümrəsini yerinə yetirəndən sonra ürək infarktı keçirmiş və həcc əməllərini yerini yetirməkdən üzürlü sayılaraq İrana dönmüş və gələn il getmək istəyir. Ona, tərəfindən naib olduğu şəxsin sahiblərinə vəziyyəti danışmaq, gələn il naib olduğu şəxsin tərəfindən yenidən naib olmaq üçün icazə almaq lazımdırmı?
Müəyyən bir il üçün əcir olmuşdursa, vəziyyəti izah etmək və icazə almaq lazımdır.
Əgər xırda uşaqların şəri hakim tərəfindən təyin olunmuş himayəçisinin icazəsi ilə olsa, maneəsi yoxdur, lakin adi və camaat içində qəbul olunan həddən artıq olmamalıdır. Habelə azyaşlı uşağa mənfəəti olmalı, ya da azya
Əgər bir ailə öz atalarını itirmişsə və onların başçılığını anaları öhdəsinə götürmüşsə, azyaşlı (səğir) uşağı da varsa, belə ki, dövlət tərəfindən ailənin bütün üzvləri üçün, hətta xırda uşaq üçün mütəmadi pensiya (sosial yardım) ayrılırsa, bu ailənin qonağı olmağın hökmü nədir?
Əgər xırda uşaqların şəri hakim tərəfindən təyin olunmuş himayəçisinin icazəsi ilə olsa, maneəsi yoxdur, lakin adi və camaat içində qəbul olunan həddən artıq olmamalıdır. Habelə azyaşlı uşağa mənfəəti olmalı, ya da azyaşlı uşağın haqqının əvəzini ödəməlidir.
