Məhcur olmayan borclu şəxsin müamiləsinin haramlığı
Cənab ustad, ümumiyyətlə, hansı şərtlərlə məhcur olmayan borclu şəxsin müamiləsini nüfuzlu saymırsınız?
Hər bir halda nüfuzludur. Lakin (bu müamilə) borcu qaytarmaq üçün olan imkanının əldən getməsinə səbəb olarsa, haramdır.
Qızılın qızılla müamiləsi
Qiymət artımı ilə qızılın qızıla satılmasının hökmü nədir? Bu kimi müamilələrin şəri cəhətdən həlli yolu nədir?
Belə hallarda qızılı satmaq üçün ən yaxşı yol budur ki, ayrı-ayrılıqda iki müamilə bağlansın. Məsələn, 1 kq qızılı bir milyon yüz min tümən nəqd pula satsınlar və alver məclisində pulu alıb qızılı versin, sonra 1 kq qızılı ki, bir ilin başında təhvil veriləcək, bir milyona ondan alsın. Nəticə bu olacaq ki, qızılın sahibi bu iki müamilə ilə öz qızılını il başında yüz min tümən əlavə pulla alacaqdır.
Sidik üçün qoyulan kisənin bulaşdığı hallar
Bir şəxsin bövlü və ya nəcisi ixtiyarsız ondan xaric olur. Kisə vasitəsilə bunun sair yerlərə yayılmasının qarşısını alır. Namazdan əvvəl kisə nəcisə bulaşarsa, onu dəyişmək vacibdirmi? Əgər kisə pak olsa və namaz halında nəcis və ya bövl ixtiyarsız ondan xaric olarsa, hökm nədir?
Bövl və ya qaiti dalbadal çıxan şəxs gərək hər dəstəmazdan sonra dərhal namaza başlasın. Ehtiyat namazı, yaddan çıxmış səcdə və təşəhhüdü yerinə yetirmək üçün yenidən dəstəmaz almaq lazım deyil. Bu şərtlə ki, namazla bu işlər arasında fasilə salmasın. Namaz halında (nəcisə) bulaşmış kisəni üstündə saxlaması namazı batil etmir.
Qadının vətən məsələsində ərinə tabe olması
Qadın vətən baxımından ərinə tabedirmi?
Əgər qadının məqsədi ərinə tabeçilikdirsə, vətən baxımından ona tabedir.
Qızının və həyat yoldaşının naibliyi
Bir kişi onun üçün həcc yerinə yetirməyi vəsiyyət etmişdir. Qızı və ya arvadı onun əvəzinə naib olub həcci yerinə yetirə bilərmi?
Müəyyən bir şəxsi öz vəsiyyətnaməsində qeyd etməmişdirsə, qızı və həyat yoldaşı da onun əvəzində naib ola bilərlər.
Unudulmuş təşəhhüdün qəzası
Bir şəxs namazın təşəhhüdünü unudarsa, təşəhhüdün qəzasından sonra namazın salamını da deməlidir?
Ehtiyat budur ki, salamı da desin. Səhv səcdəsi də yerinə yetirməlidir.
Uduşlu lotoreya biletinin pulu ilə alınan məkan
Bir şəxs tağut (şah rejimi) zamanında 5 tümənə uduşlu bileti aldı və 100 min tümən uduşa sahib oldu. Bu pulla bir ev aldı. Bu evdə namaz qılmaq caizdir?
Onu məchulul-malik adı ilə şəri hakimin icazəsi ilə sədəqə verməlidir. Özü buna layiq və möhtacdırsa, şəri hakimin icazəsi ilə ondan istifadə edə bilər.
Müqəllid qazının vəzifəsi
Əgər İslam respublikasında qüvvədə olan (Milli məclis tərəfindən eləcə də keşikçilər şurası və digər qanunverici orqanlar tərəfindən təsdiqlənmiş) dövlət qanunu ilə mərcəyi-təqlidin verdiyi fitva arasında fərq aşkara çıxarsa, müqəllid qazının vəzifəsi nədir?
Qazı müctəhiddirsə öz rəyinə uyğun hökm etməlidir. Əgər zərurət üzündən qeyri-müctəhid mühakimə mənsəbinə təyin edilərsə öz mərcəyi-təqlidinin rəyinə əməl etməlidir. İslam hökumətinin qanunu ilə mərcəyi-təqlidinin rəyi arasında qarşılıqlı ziddiyyət yaranarsa, bu halda ehtiyata əməl etmək mümkün olarsa, ehtiyata əməl etmək daha üstündür. Mümkün olmasa və ya zərər-ziyana, üsr-hərəcə (çətinliyə, məşəqqətə) səbəb olarsa, ümumi və ictimai məsələlərdə İslam hökumətinin qanunlarına üstünlük verilməlidir. Xüsusi məsələlərdə isə öz mərcəyi-təqlidinin rəyinə əməl etməlidir.
Qəsbi məkanda namaz qılmaq
Zamanın ötməsi qəsbi yerin hökmünü dəyişə bilərmi?
Namazı qəsbi yerdə qılmağın haram olması məlumdur. Zamanın keçməsi heç vaxt bunun hökmünü dəyişə bilməz.
Yeyilməli olmayan vəsaiti ağıza salmaq
Oruc halında yeyinti məhsulu olmayan şeyləri (məsələn, həkimin müayinə ləvazimatını) ağıza salmaq orucu batil edirmi?
Orucu batil etmir. Yalnız ağız suyuna bulaşdığı surətdə, onu ağızdan çıxarıb yenidən ağıza salsa və bu ləvazimatın nəmliyi ağız suyunda aradan getməyəcək qədər çox olsa və onu udsa, bu hal istisna olunur.
Çoxlu orucunu yeyən şəxs
Çox sayda oruclarını yeyən şəxsin vəzifəsi nədir?
Bacardığı qədər keçmiş orucların qəzasını yerinə yetirsin. Onların kəffarəsi barədə bizim Şəriət risaləmizdə 1401 və 1402-ci məsələyə uyğun əməl etsin. Nəyə gücü çatmasa, onun öhdəsindən götürülür.
Sərurənin naib olması
Sərurə (indiyə qədər həcc səfərinə getməyən şəxs), naib ola bilərmi?
Sərurə, istər kişi olsun, istərsə qadın, istər kişinin tərəfindən getsin istərsə də qadının tərəfindən, caizdir. Amma qadının naib olması, xüsusilə əgər naibi olduğu şəxs kişi olarsa, məkruhdur.
Qadınların adi libasla ehram bağlaması
“Ehtiyatən qadınlar da kişilər kimi ehram bağlamalıdırlar”- buyuran müctəhidlərin fətvası əsasında qadınlar ehram parçalarını bağlayandan sonra bu parçaları kənara qoyub öz adi paltarları ilə həcc əməllərini yerinə yetirə bilərlərmi?
Qadınlar həmin adi paltarlarla ehram bağlaya bilərlər və ehram parçalarını bağlamaq lazım (vacib) deyil.
Təvafı təharətsiz (qüsl, dəstəmaz) halda yerinə yetirmək
Bir kəs təməttö ümrəsində və ya müfrədə ümrədə təqsirdən sonra ehramdan çıxmışdır. İkinci ehramdan bir neçə gün qabaq başa düşmüşdür ki, təvaf və namazında təharəti olmamışdır. Bu halda yenidən ehram paltarı geyinməlidir, yoxsa təvaf və onun namazını adi paltarla təkrarən yerinə yetirməsi caizdir?
Ehram paltarı geyinmək vacib deyil. Ehtiyat budur ki, səy və təqsiri də yenidən yerinə yetirsin.
