Ayaqlara məsh çəkərkən əldə olan çox su
Əgər insan dəstəmaz qəsdi ilə çoxlu suyu sağ əlinə töksə, bu su ilə ayaqları məsh etmək caizdir?
Caizdir. Lakin bəzi vaxtlarda bu iş israfçılığa səbəb olur və haramdır. Bu nöqteyi-nəzərdən işkala səbəb olur.
Xütbələrin azandan qabaq oxunması
Bəzi məntəqələrdə cümə namazının xütbələrini azandan öncə oxuyurlar. Bu halda cümə namazında iştirak etmək yenə də təxyiri vacibdir? (Belə) cümə namazında iştirak edən şəxs, zöhr namazını da qılmalıdır?
Məsələnin fərz olunduğu halda ehtiyat budur ki, zöhr namazını da qılsın.
Qeyri-seyid kişinin seyid qadınla evlənməsi
Seyid olmayan şəxsin seyidə qadınla evlənməsi caizdirmi? Çünki bəzi şəxslər bu qənaətdədirlər ki, nikahda həmtay olmaq şərtdir, seyidə və qeyri-seyid bir-birinə tay deyillər. Bundan əlavə dava-dalaş olacağına ehtimal verilsə, məsələnin hökmü nədir?
Caizdir və Məsum imamların (ə) zamanında belə hallar çox baş vermişdir. Lakin dava-dalaş təhlükəsi olsa, bu işdən çəkinin.
Hərəmdə vəfat edən şəxsin yerinə naib olmaq
Fəqihlərin dediklərinə görə bir kəs istitaətdən neçə il sonra və ya istitaətinin birinci ilində Məkkəyə gedərsə və hərəm hüdudlarına daxil olandan sonra dünyasını dəyişərsə, onun tərəfindən naib tutmaq (əvəzində həcc yerinə yetirmək) lazım deyil. Sualımız budur ki, təməttö ümrəsini tamamlayandan sonra dünyadan gedərsə, yenə də naib tutmaq lazım deyildirmi?
Hərəmə daxil olandan sonra ehramla dünyasını dəyişsə və ya təməttö ümrəsindən sonra vəfat etsə, naib tutmaq lazım deyil.
Səy əməlini Mərvədə başlayan şəxs
Səy əməlini Mərvədən başlayan şəxsin vəzifəsi nədir?
Birinci dövrəni saymasa, yerdə qalanını tamamlasa, və yeddinci dövrəni Mərvədə sona çatdırsa, onun səy əməlinin səhih olması uzaq görüş deyil.
Namazı düz öyrənə bilməyən qocalar
Namazında çoxlu səhvə yol verən və onları düzəltməyə qadir olmayan qoca qarının namazının hökmü nədir?
Öyrənməyə qadir deyilsə, hansı şəkildə qıla bilirsə, elə də qılsın.
Ər və arvadın təmkin barəsində iddiası
Əgər tərəflər arasında bu səbəbdən fikir ayrılığı olsa və qadın itaətini mehrlə şərt etdiyini iddia etsə, əri isə arvadının hətta mehriyə alacağı təqdirdə belə təslim olmaq fikri olmadığını açıqlasa, eyni zamanda ərin dediklərinin doğruluğunu ehtimal verən dəlillər də mövcud olsa, qadının sırf iddiası ilə ərinə nəfəqə vermək vacib olurmu, yoxsa münaqişəyə möhkəm dəlillər gətirməklə və and içməklə son qoyulmalıdır? Və bu halda kim iddiaçı və kim inkarçı sayılır?
Əgər əri ilə bir yerdə yaşayan qadının davranışından onun təslim olduğunu başa düşmək olursa və əri bunun əksini iddia edirsə, bunu sübut etməlidir. Əgər onun davranışından bunun əksi başa düşülürsə, ərinin iddiası məqbuldur.
Mehriyyəni ödəmək üçün yaşayış mənzilinin satılması
Bir şəxs öz həyat yoldaşının mehriyyəsi üçün 4 milyon tümən borcludur. Onun Məşhədin ən yaxşı yerində şəxsi mənzili var ki, hal-hazırda 30 milyon tümənə müştərisi var. Bu mənzil borcun müstəsna hallarından biridirmi?
Sözü gedən borc hal-hazırda tələb olunursa, mənzil də öz şənindən – ad-sanından artıqdırsa, mənzili öz ad-sanına layiq bir mənzillə dəyişməli və aralarındakı fərqi borcunu ödəmək üçün sərf etməlidir.
Məninin qalığının uşaqlıq kanalından çıxması
Qadın, əri onunla cinsi yaxınlıq edəndən sonra ərinin mənisinin ondan xaric olması üçün qüsldən qabaq bir qədər gözləməlidir? Əgər dərhal qüsl alsa və ondan şübhəli su və ya rütubət çıxsa, vəzifəsi nədir?
Qüslü yoxdur. Lakin məni olması yəqindirsə, özünü paklamalıdır.
Qədim qəbiristanlıqda yenidən ölü basdırmaq
Bir qəbiristanlıqda dəfn olunan meyyitlərin dəfn olunmasından 100 il keçirsə, yenidən orada ölü basdırmaq olarmı?
Əgər meyyitlərin qalıqları aradan getmişdirsə, eybi yoxdur.
Kürəkəndən alınan məbləğin xümsü
Əfqanıstan xalqının və şiələrinin arasında belə bir adət var ki, ailə qurularkən qızın atası kürəkəndən mehriyədən əlavə, müəyyən məbləğdə pul da alır. Bu pul halaldırmı? Əgər üstündən bir il keçsə, ona xüms düşürmü?
Əgər sözü gedən pulu nikah əqdinin daxilində şərt olaraq ata üçün nəzərdə tutsalar, halaldır və bir il keçməklə xüms ona vacib olur.
Zifafdan öncə nəfəqə
Toy (nikah) mərasimi ilə zifaf gecəsi (müştərək həyatın ilk gecəsi) arasında, nə qədər ki, qız ər evinə getməyib, ərdən nəfəqə (xərclik) alması adət deyil. Əgər zövcə bir müddətdən sonra o dövrdəki nəfəqəsini tələb edərsə, onun nəfəqə almağa hüququ vardırmı? Halbuki, hələ tam şəkildə təslim olmayıb.
Nəfəqə almağa haqqı yoxdur.
Qütbdə qiblə
Hər hansı bir yolla, ya səfər üçün ya da qəbul etdiyi işlə bağlı qütbə səfər etmiş bir şəxsin, uzun müddət orada qalmaq fikri var. (Yeri gəlmişkən demək lazımdır ki, qütbdə altı ay gündüz və altı ay gecə olur.) Bunları nəzərə almaqla, bu şəxsin namazı, orucu və qibləsi necə olacaqdır? Əgər bir şəxs Aya səfər etmək fikrinə düşərsə, səfər boyu onun namazı, orucu və qibləsi (kosmik gəminin içində) və ayın üzərində necə olacaqdır?
Orta məntəqələrə uyğun əməl etməlidir. Bu haqda "Qütblərdə namaz və oruc" kitabında şərh vermişik. Lakin qütb məntəqələrində qibləni tapmaq çətin deyil. Məkkə ilə ən az məsafəsi olan səmtə tərəf dayanmalıdır. Buradan da fəzada olan şəxslərin namaz və oruclarının hökmü məlum olur. Fəzada səfərdə olanlar üçün qiblə, yer və onun fəzada olan hərəkəti səmtinədir.
Böyük şəhərlər
Tehran və bu kimi şəhərlər böyük şəhərlərdən sayılırmı?
Böyük şəhərlərin və kiçik şəhərlərin hökmləri eynidir. Yalnız hər məhəlləsi camaat içində müstəqil bir şəhər sayılan məkanlar bu haldan istisnadır.
