Şiə kişinin əhli-kitabla evlənməsi
Şiə bir kişinin əhli-kitabdan olan yəhudi, nəsrani, erməni və s. qızla evlənə bilərmi?
Yalnız müvəqqəti evlənmək caizdir.
Qadınlar üçün xüms ili
Xüms ilini təyin etmək yalnız ailə başçısı olan və ailəni təmin edən kişilərə məxsusdur, yoxsa kişilərin himayəsi altında yaşayan, əlinə cüzi miqdarda bir şey gələn evdar qadınlara da aiddir? Bu qadınların əlində olanlara da xüms düşürsə, onların əmlakının təxmisi kişilərlə fərqlidirmi? (Belə ki, bəzi ağalar demişlər ki, ərli qadınlar əllərinə bir şey gələn kimi təxmis etməlidirlər).
Hər kəsin (illik) xərclərindən artıq qazancı olarsa, xüms ili təyin etməlidir. Üstündən bir il keçəndən sonra öz əmlakını təxmis etməlidir.
Övladlar üçün vəqf
Öz əmlakından bir miqdarını xüsusi şəkildə (şəxslərə) yəni, öz övladlarına vəqf edən bir şəxsin vəqfi səhihdirmi?
Vəqfin digər şərtləri də olsa səhihdir.
Məscidin kanalizasiyasının vəqf olunmuş qəbiristanlıqdan keçməsi
Məscidin rəhbər heyəti bu fikirdədir ki, məscidin ümumi tualetinin kanalizasiyasını boru kəməri vasitəsilə təxminən 35 il ölü dəfn olunmayan köhnə, tərk edilmiş qəbiristanlıqdan keçirsinlər. Zahirən oranın qəbiristan olmasını göstərən heç bir əsər-əlamət yoxdur. Bundan əlavə, nəcasətin də qəbiristan torpaqları ilə heç bir təması olmayacaqdır. Bu iş caizdirmi?
İşkalsız deyil. Yalnız bu halda olar ki, qəbiristanlığın əsər-əlaməti tamamilə aradan getmiş olsun və oranın yeri də vəqf olunmuş olmasın.
Vəfat iddəsində bəzənməkdən çəkinmənin miqdarı
Əri dünyadan getmiş, özü isə cavan olan (məsələn, 30 yaşında) qadın, əri vəfat etdiyinə görə zinət verməkdən həddən artıq çəkinir, hətta adi şəkildə təmizliyinə də baxmır və ərə getməkdən də çəkinir. Biri elçiliyinə gələndə “Ərimlə əhd etmişəm ki, bir daha ərə getməyim və aramızda şərt bağlamışıq ki, hansımız tez vəfat etsə, digəri evlənməsin” – deyir. Bu iş düzdürmü? Onların bağladığı bu şərtə əməl etmək vacibdirmi?
“Zinəti verməyi, bəzənməyi tərk etmək” mənasını verən “hidad”, vəfat iddəsi zamanı lazımdır. Lakin zinəti tərk etmək, paklıq və təmizliyi tərk etmək mənasında deyil. Sözü gedən şərtin heç bir etibarı yoxdur. Bu qadın iddə sona çatandan sonra evlənsə daha yaxşıdır.
Mütəcəzzi müctəhidə təqlid
Müctəhidin (başqa şəxsə) təqlid etməsi haramdır. Bu məsələ az miqdarda məsələlərdə müctəhid olan dini alim və tələbələrə də aiddirmi?
Mütləq (tam) və mütəcəzzi (hissə-hissə) müctəhidin hər ikisinə aiddir.
Xümsü verilməmiş libasda ehram
Ehram paltarını zəkatı və ya xümsü verilməmiş puldan almışlarsa, onunla bağlanan ehram səhihdirmi?
Onunla ehram bağlamaq haramdır.
Məscidin əmlakının mülk, yoxsa vəqf olmasında şəkk
Vəqfin və mülkiyyətə keçirməyin hökmlərinin fərqli olduğunu fərz etsək, keçmişdə məscidə verilən əşyaların məscidə vəqf olunduğunu, yoxsa məscidin mülkiyyətinə keçirildiyini bilməsək, bu əşyalar barəsində onlardan hansı birinin hökmü icra olunmalıdır?
Ehtiyat vacib budur ki, onlarla vəqf kimi rəftar edək.
Bir şeyin vəqf olunduğunu sübut etmək
Vəqf olunan şeylərin vəqf olmasını hansı yollarla sübut etmək mümkündür? Vəqf edənin düşüncə baxımından problemlərinin olması iddiası dəlil kimi qəbul oluna bilərmi? Vəqf siğəsi Ərəb dilində oxunmalıdırmı?
Əgər şahidlər vəqf barəsində şəhadət versələr və ya vəqf olması məntəqədə məşhur olsa, vəqf hökmü onun barəsində qüvvədədir. Vəqf edərkən Ərəb dilində siğə oxumaq vacib deyil və hər hansı bir dildə caizdir. Hətta əgər siğə oxumasa, vəqf olunan kimsələrə təhvil versə, yenə də kifayətdir. Düşüncəsində (ağlında) problemin olması iddiası dəlil-sübutsuz və şahidsiz qəbul olunmur.
Namazın qunutunda üzüyü çevirmək
Namazın qunutunda üzüyü (qaşını səmaya tərəf) çevirməyin savabı varmı?
Bəzi hədislərdən bu işin müstəhəb olması başa düşülür.
Vəqf olunmasına ehtimal verilən torpaq sahəsində hüseyniyyə inşası
Kəndin bir guşəsində qədim bir məscid yerləşir ki, ətrafında bir qədər sahibsiz (çöllük) və istifadəsiz torpaqlar var. Təxminən 30 il bundan öncə bir neçə uşaq cənazəsi orada torpağa tapşırılıb. Oranın vəqf olunması barədə heç bir sənəd mövcud deyil. Buna görə də “On dörd məsumu (əleyhimuss-səlam) sevənlər” heyəti məhəllə camaatının razılığı ilə bu torpaqların ətrafına hasar çəkmək və orada Hüseyniyyə tikmək qərarına gəlmişdir. Onlar dağılmaqda olan qədim məscidi də təmir edib genişləndirmək fikrindədirlər. Şəriət baxımından bu iş caizdirmi?
O torpaq sahəsinin vəqf olmasına dair heç bir sənəd yoxdursa və Hüseyniyyənin tikilməsi qəbirlərin açılmasına səbəb olmasa, maneəsi yoxdur.
Əhli-sünnətin nəzəri ilə bayram etmək
Əhli-sünnət çoxluq təşkil edən və şiələr azlıqda olan şəhərlərdə Qurban və Fitr bayramlarında, əksinə yəqinimiz olmadığı halda onlarla bayram edə bilərikmi? Əgər Nəcəf-Əşrəfdə ay görünərsə və iyirmi doqquz gün oruc tutsalar, digər tərəfdən İstanbulda ay görünmədiyinə görə Əhli-sünnət otuz gün oruc tutaraq Nəcəfdən bir gün sonra bayram etsələr, biz şiələrin vəzifəsi nədir?
Təqiyyə şəraiti və meyarları mövcuddursa, onlarla birgə bayram edə bilərsiniz. Nəcəfdə ay görünərsə, İstanbul üçün kifayətdir.
Mülkiyyətinin necəliyi məlum olmayan torpaqlar
Ata-babalarımızdan bizə mülk və torpaq sahələri irs çatmışdır, lakin onların necə əldə olunduğu bizə məlum deyil. Biz bu torpaqları digər əmlak kimi irs qanunu ilə bölüşdürə bilərikmi?
Bu torpaqları sizin ata-babalarınız abadlaşdırmışdırsa, ondan qabaq isə sahibsiz idisə, irs qanunu əsasında onların vərəsələrinə çatır. Habelə onlar bu torpaqları pulla (satın) almışlarsa və bu torpaqların keçmişinə dair heç bir sənəd mövcud deyilsə, şahid və sübut da yoxdursa, mülk kimin əlindədirsə, onunkudur. Yəni, sizin əcdadlarınızın mülkü olmuşdur və irs qanununa əməl etməlisiniz.
Nikah əqdində tələb və qəbulu ayrı-ayrı şəxslərin oxuması
Kişi bir müctəhidin müqəllididir ki, tələb və qəbulu (bir nəfər deyil) ayrı-ayrı şəxslərin oxumasını şərt bilir. Qadın isə ayrı bir müctəhidin təqlidçisidir ki, icab və qəbulu bir nəfərin oxumağını kafi bilir. Burada bu iki müctəhidin hansı birinin fətvasına əməl etmək lazımdır
Belə hallarda ehtiyat budur ki, ayrı-ayrı şəxslərin oxumağını şərt bilən müctəhidin fətvasına uyğun əməl olunsun.
