Qadınlar üçün bəzəkli libasla ehram bağlamaq
Qadınlar üçün ehram halında bəzi hissələri tor və ya güllərlə bəzədilmiş zinət paltarı geymək caizdirmi? Məqnə paltardan sayılırmı?
Ehtiyat onu tərk etməkdədir. Məqnə də paltarın hissəsi sayılır.
Təvaf edənlərin dairəsindən kənarda təvaf
Həcc mövsümündə Məscidul-həramın işçiləri qoca və xəstə adamları sərirlə (taxt, xərək) başları üzərində təvaf etdirirlər. Adətən, onlar təvaf edənlərin dairəsindən kənarda hərəkət edirlər. Bunların həcci səhihdirmi?
Onların təvafının eybi yoxdur. Buna görə ki, təvafda məşhur hüdudlara riayət etmək (məsafəni saxlamaq) vacib deyil, ehtiyat müstəhəbdir və sıralara da qoşulmaq (izdihama birləşmək) şərt deyil.
Başqasının yerində ağac əkmək
Bir neçə qardaş bir evdə yaşayırlar. Onların malı-mülkü bölünməmişdir. Qardaşlardan biri bölünməyən, müştərək torpaqda ağac əkir, yaxud oğlan atasının torpağında icazəsiz və ya atasının icazəsi ilə ağac əkir, yaxud da əkinçi, kəndli və ya işçi və birinin xadimi torpaq sahibinin yerində ağac əkir. Şəri baxımdan bu ağaclar onlardan hansınındır?
Ağac onun sahibinin və onu yerə əkənin malıdır. Lakin torpaq sahibinin icazəsi ilə olmamışdırsa, onun icarə haqqı almağa və ya ağacı kökündən çıxarıb sahibinə verməyə haqqı var.
Razılığa gəlinən meyriyyədən qeyrisinin əsasında kəbin oxumaq
Bir qıza bildirilmişdir ki, sizin mehriyyəniz 15000 Hindistan rupisidir və qız da bu mehriyyəyə razı olmuşdur. Lakin kəbin kağızında 10000 yazılmışdır. Vəkil kəbin kağızını oxuyandan sonra, qeyd olunmuş mehriyyə əsasında kəbin siğənini icra etdi. Bu mehriyyə (daimi nikah) səhihdirmi?
Ehtiyat budur ki, kəbin siğəsini razılaşdırılmış mehriyyə əsasında təkrarən icra etsinlər.
Vəqfnamənin məzmunundan xəbərsizlik
Bir neçə xeyriyyəçi 1349-cu hicri-şəmsi ilində (təxminən 1970) bir torpaq sahəsini mülkiyyət sənədi ilə və torpaq sahibinin bu torpaqların vəqf olmağına dair iddiası ilə yanaşı məscid inşa etmək üçün satın almışdır. Hal-hazırda orada “Həzrət Əbul-fəzl adına məscid” inşa edilmiş və əhalinin istifadəsinə verilmişdir. Lakin yerli əhali arasında məşhurdur ki, bu məscidin yeri vəqfdir. Vəqfin şəri məsələlərini nəzərə almaqla məscidin icması bu məsələni araşdırmışdır ki, tədqiqatın nəticəsini həzrət ustada bu şəkildə təqdim edirik: Bu məscidin torpağının Hacı Məhəmməd Əli adlı bir şəxs tərəfindən vəqf olunması şübhəsizdir. Lakin vəqfin növü məlum deyil. Bir qrupun dediyinə görə Hacı Məhəmməd Əlinin vəqfi övlad vəqfidir. Digər bir qrup bu vəqfin növündə tərəddüd edir və onun Şahi Nəcəf vəqfi olması ehtimalı var. (Lakin böyük ehtimalla Hacı Məhəmməd Əlinin vəqfi övlad vəqfidir.) Sizdən xahiş edirik ki, yerli əhalinin sözü gedən məsciddə dini fəaliyyətlərinə davam etmələrinə dair vəzifələrini bəyan edəsiniz.
Bu barədə təhqiq etmişsinizsə və vəqfin məqsədi aydın olmamışdırsa, o torpaq sahəsi üçün münasib bir icarə haqqı nəzərdə tutmalısınız. Onun yarısını Mövla Əmirəl-möminin Əlinin (əleyhis-səlam) məclislərinə aid olan xərclərdə sərf edin və digər yarısını da vəqfdə nəzərdə tutulan insanlara çatdırın. Amma əgər onlar məscidə görə icarə malını güzəştə getdikləri barədə razılıq versələr və aralarında səğir (azyaşlı) də olmasa (onlara pul vermək) lazım deyil.
Xüms ilinin əsnasında dünyadan gedən şəxs
Xüms ili İsfənd ayının sonunda olan şəxs, İsfənd ayının ortalarında dünyasını dəyişərsə, onun qoyub getdiyi, irs adı ilə yerdə qalmış və ötən ilin 11,5 ayına aid olan vəsaitə xüms düşürmü? Habelə mərhumə öz köhnə xalçasını, 25000 tümən qiymətində olan döşəməyə salınmamış yeni bir xalça ilə dəyişmişdir. Bu xalçanın qiymətinə xüms düşürmü?
O ilin gəlirinə xüms düşür. Lakin xalçaya ehtiyac duyulursa xümsü yoxdur.
Diri siçan vasitəsilə nəcisin keçməsi
Əgər diri siçan yeməyin içinə girib diri halda da çölə çıxarsa, o yemək pakdırmı?
Pakdır, lakin bulanmışdır. Yaxşı olar ki, ondan pəhriz olunsun.
Seyyidüş-şühədanın (əleyhis-səlam) əzadarlığı üçün vəqf olunan torpaq sahəsində məscid inşası
Seyyidüş-şühəda İmam Hüseynin (əleyhis-səlam) əzadarlığına vəqf olunan yerdə məscid tikmək olarmı?
Əgər mümkündürsə mütəvəllidən, mütəvəlli olmayan halda isə şəri hakimdən həmin yeri məscidin inşası üçün icarəyə götürsünlər. Məhəllənin inanılmış və nüfuzlu adamlarından bir qrupu bu sənədi imzalasınlar ki, unudulmasın. Hər il icarə haqqını Seyyidüş-şühədanın (əleyhis-səlam) əzadarlıq məclislərinə sərf etsinlər. İcarə müddəti də müəyyən və məhdud olsun ki, bu müddət bitəndən sonra yenidən icarə etsinlər.
Məscidin vəqf olunmuş avadanlığının satılması və ya dəyişdirilməsi
Bəzən xalça və digər avadanlıq məscidə vəqf olunur ki, vəqf olunan zamandan və ya ondan sonra camaatın, yaxud fəndə mütəxəssis insanların qənaətinə görə, onların istifadəsi caiz deyil və satılmasının zamanı çatmışdır. Əks halda zaman keçdikcə onun dəyəri azalacaqdır. Belə xalçaların və başqa avadanlıqların satılması, onların yerinə məscid üçün digər xalça və avadanlığın alınması caizdirmi?
Hal-hazırda istifadəyə yararsızdırlarsa və ya onların aradan getməsinə səbəb olursa, onları oxşarla dəyişdirmək caizdir.
Satılmış mövquf (vəqf olunan) əmlakının sərf olunması
Vəqf olunan və ya mülkiyyətə keçirilən əşyaların satışı şəri cəhətdən caiz olan hallarda, onun pulu ilə məscidə lazım olan digər əşyaları ala bilərik, yoxsa bu pul həmin əşyanın və ya onun oxşarının alınmasına sərf olunmalıdır?
Oxşarının alınmasına ehtiyac varsa, ön plana keçirilməlidir.
Naqis təvaf yerinə yetirən şəxsin naibi
Əgər bir kəs təvafın bir neçə dövrəsini (şovtunu) yerinə yetirsə və müəyyən üzürlü səbəbə görə onu sona çatdırmağa qadir olmayıb, naib tutmağa məcbur olsa, naib yerdə qalanını yerinə yetirməlidir, yoxsa təvafın hamısını?
Naib təvafının hamısını kamil şəkildə yerinə yetirməlidir.
Məscidin qədim vəsaitini yenisi ilə əvəzləmək
İndiki zamanda adətən istifadə olunmayan qədim qab-qacaq kimi avadanlıq, məscidə vəqf olunmuşdur. Belə qab-qacağı hal-hazırda onlardan istifadə olunmadığına görə satıb onun pulu ilə buna oxşar qab-qacaq və ya məscidə lazım olan digər avadanlıq almaq olarmı?
Əgər hal-hazırda istifadəyə yararlı deyilsə, onları oxşar qab-qacaqla dəyişmək olar. Məscidin qab-qacağa ehtiyacı yoxdursa, onun digər xərcləri üçün istifadə olunsun.
Qüsldə həddən artıq çox su işlətmək
Qüsl almaq üçün çoxlu su tökməyin zərəri varmı? Çox tərləmiş şəxsin tərini yumazdan qabaq etdiyi qüsl səhihdirmi?
Çox su qüslə zərər yetirmir. Lakin israf olsa artıq miqdarı haramdır. Bədənin təri suyun muzaf olmasına səbəb olmazsa eybi yoxdur. Lakin daha yaxşı olar ki, əvvəl tərini yusun, sonra qüsl alsın.
Məscidin əmlakının mülk, yoxsa vəqf olmasında şəkk
Vəqfin və mülkiyyətə keçirməyin hökmlərinin fərqli olduğunu fərz etsək, keçmişdə məscidə verilən əşyaların məscidə vəqf olunduğunu, yoxsa məscidin mülkiyyətinə keçirildiyini bilməsək, bu əşyalar barəsində onlardan hansı birinin hökmü icra olunmalıdır?
Ehtiyat vacib budur ki, onlarla vəqf kimi rəftar edək.
