Şəhadət haqqında şəhadət vermək
Şəhadətə şəhadət qəbul olunurmu?
İnsanların hüquqlarında (həqqun-nas) şəhadətə şəhadət vermək qəbul olunur.
Qətldə şübhəli bilinən şəxsdən qisas almaq
Bir şəxs iki "kalaşnikov" gülləsi ilə qətlə yetirilmişdir. Qətldə şübhəli bilinən şəxslər dörd nəfərdir. Onlardan üçünün əlində "kalaşnikov" tipli avtomat silah olsa da hal-hazırda aradan çıxıb gizlənmişlər. Lakin yaxalanan birinin əlində "brunov" tipli silah tutulmuşdur. Belə olduqda qan sahibləri dördüncü şəxsdən qisas alınmasını tələb edə bilərlərmi? Ümumiyyətlə, burada hansı növ hökm verilməlidir?
Şəriət qanunlarına əsasən onun qətl törətdiyi sübut olunmasa, ondan qisas almağa haqları yoxdur.
Namaz qılmayan müdirlərə tabe olmaq
Namaz qılmayan müdirlərə tabe olmaq necədir?
Onların qanunsuz göstərişlərinə tabe olmaq caiz deyil. Lakin onların doğru və qanuni göstərişlərinə tabe olmaq lazımdır. İslami ictimai mühitdə vəzifəyə elə adamlar qoyulmalıdır ki, şəriət hökmlərinə qarşı laqeyd olmasınlar.
Zəruri hallarda üstü örtülü maşına minmək
Həcc karvanlarının məsul işçilərindən biri həcc mövsümündə bələdçi kimi qadınlarla birgə üstü örtülü maşınla Məkkəyə getsə kəffarə lazım (vacib) olurmu?
Zəruri hallarda kölgə altına getmək caizdir. Lakin kəffarəsi var. Bunun kəffarəsi hər ehram üçün bir qoyundur. Yəni ümrə ehramının məcmusuna görə bir qoyun və həcc ehramının məcmusuna görə də bir qoyun kifayətdir.
Tikişi olan ayaqqabılarla ehram
Tikişi olan və ayaqların üstünü örtməyən ayaqqabı ilə ehram bağlamaq caizdirmi?
Bəli, caizdir. Lakin yaxşı olar ki, kişilər ehram halında belə ayaqqabı geyməsinlər.
Evli kişi üçün müvəqqəti evlilik
Daimi həyat yoldaşı olan kişiyə müvəqqəti evlənmək caizdirmi? (İkinci arvadın birinci arvadla eyni məkanda və ya başqa məkanda yaşaması hallarında, məsələnin hökmünü bəyan edin.)
Eybi yoxdur. Lakin bu işi yalnız zəruri halda görsün.
Ata evində yaşayan övladın xümsü
Ata evində yaşayan şəxs xüms verməlidirmi?
(İllik xərclərdən) artıq gəliri varsa, xümsünü verməlidir.
Seyidliyin Ana tərəfdən keçməsi
Seyidlik ana vasitəsilə övladlarına keçirmi?
Seyidliyin bəzi hökmləri, o cümlədən xüms almaq onlara keçmir. Bunu səbəbi fiqh kitablarında bəyan olunmuşdur.
Məsciddən verilən azan səsinin çoxaldılması
Məscidin qonşularının etiraz etdikləri və azan səsinin onların narahatçılığına səbəb olmasını bildirdikləri halda, məscidin azan səsini çoxaltmaq, xüsusilə də sübh azanı vaxtı bunu etmək caizdirmi?
Azan səsini adi və normal həddə çoxaltmağın eybi yoxdur və qonşular azan səsinə mane ola bilməzlər.
Təhsil aldığı yerdə namaz və orucun hökmü
Tələbənin təhsil aldığı məkan onun yaşadığı yerin dörd fərsəxliyində yerləşir. O, namaz və orucunu necə yerinə yetirməlidir?
Mütəmadi olaraq gediş-gəliş edirsə, namazı tamam qılmalı və orucunu tutmalıdır.
Arvadına dönməsindən peşman olan halda yeni talağın lazımlığı
Rici iddədə arvadına (talaq fikrindən) dönən şəxs, dərhal peşman olub desə ki, həmin ayrılıq və talaq öz qüvvəsində qalsın, sadəcə dönməkdən peşman olmaq kifayətdir, yoxsa təkrar talaq oxumağa ehtiyac var? Talaq oxumaq lazımdırsa, nə zaman edilməlidir?
Peşmançılığın faydası yoxdur və dönməklə o qadın onun arvadı olur. Ayrılmaq istəsə yenidən talaq verməlidir.
Yeyilməsi haram olan su heyvanlarının alveri
Yeyilməsi haram olan heyvanlar hətta sudan diri halda çıxarılsa da, murdar hökmündədirmi? Alğı-satqısı haramdırmı? ( Çünki, onlardan digər məqsədlər, o cümlədən qaramal və toyuq yemi kimi bəzən də sənayedə istifadə olunur.)
Onların digər mənfəətlər (məqsədlər) üçün alğı-satqısının eybi yoxdur.
Ərin öz arvadının bağışladığına qayıtmasından xəbərsiz olması
Mən yüz ədəd “Bahari azadi” qızıl sikkəsini bağışlamaqla ərimdən xül’i talaq aldım. İddə dövründə dəftərxana müdirinə yazılı şəkildə öz bağışladığıma döndüyümü (bağışladığım sikkələri geri almaq istədiyimi) bildirdim. Lakin indi başa düşmüşəm ki, dəftərxana müdiri unutqanlıq üzündən mənim qanuni dönüşümü dəftərdə qeyd etməmişdir. Dönüşün hökmü nədir? Mənim mehriyyə almağa haqqım varmı?
İddə zamanı öz bağışladığınız məbləğə dönmüş və bu barədə ərinizə məlumat vermişsinizsə, öz bağışladığınızı geri almağa haqqınız var. Əgər iddə sona çatana kimi ona məlumat verməmişsinizsə, kifayət deyil (geri almağa haqqınız yoxdur). Dəftərxana müdiri bu işi öhdəsinə götürmüş və işinə laqeyd və məsuliyyətsiz yanaşmışdırsa, zamindir.
Vətən seçmək qəsdi olmadan bir yerdə uzun müddət olmaq
Təxminən 15 ilə yaxın Qumda sakin olan dini tələbələr, bu yeri özlərinə vətən seçməmişlər və daimi iqamət (qalmaq) niyyətləri də yoxdursa, lakin vətənlərinə də nə vaxt qayıdacaqları barədə tərəddüd edir və nə zaman qayıdacaqlarını bilmirlərsə, belə şəxslərin namaz və oruclarının hökmü necədir? Bu məsələdə iranlı və xarici dini tələbələr arasında fərq varmı?
Sualın fərz olunduğu halda, Qum onların hamısı üçün vətən hökmündədir.
Həcc növbəsi yetişməzdən qabaq vəfat etmək
Bir şəxs on il qabaq Beytullahil-həramın həcci üçün növbəyə yazılmış, lakin 1366 - cı ildə Allahın rəhmətinə qovuşmuşdur. Bu il o mərhumun həcc növbəsi yetişmişdir. Xahiş edirik, onun varislərinin vəzifəsini və mərhumun öhdəsində olan vəzifənin necə götürülməsini bəyan edəsiniz. Digər tərəfdən, bu vəsaitdən istifadə etmək necədir?
Əgər Məkkəyə getmək üçün növbə gözləməkdən başqa bir yolu olmamışdırsa, belə bir kəs istitaətli olmamışdır və sözü gedən vəsait irs malından sayılır. Amma ehtiyat etmək istəsələr, az məbləğə “miqati həcc” ala bilərlər. Bu şərtlə ki, az yaşlı uşağı olmasın və ya olarsa böyüklərin səhmindən götürsünlər.
