Naməhrəmin iynə vurması
Qadının naməhrəm kişiyə iynə vurdurması şəriət baxımından necədir?
Zərurəti olmayan halda caiz deyil.
Müctəhidin cəmiyyətin gündəlik məsələlərindən xəbərsizliyi
Cəmiyyətin müasir dövrdə tələblərindən, ölkənin daxili və xarici siyasətindən xəbəri olmayan, lakin risalədə deyilən şərtlərə malik olan müctəhidə təqlid caizdir?
Caizdir. Bu şərtlə ki, onun verdiyi fitvalar islam cəmiyyətində məfsədəyə və hərc-mərcliyə səbəb olmasın.
Vəfat etmiş müctəhidə təqliddə qalmaq
Bir şəxs bir müctəhidə təqlid etmiş və onun vəfatından sonra ikinci diri müctəhidin icazəsi ilə birinci müctəhidə təqliddə qalmışdır. Sonra ikinci müctəhid də vəfat etmişdir. Bu şəxs hal-hazırda diri olan üçüncü müctəhidə təqlid edir. İndi diri müctəhidin icazəsi ilə birinci müctəhidəmi, yoxsa ikinci müctəhidə təqliddə qalmalıdır?
Birinci müctəhiddə təqliddə qalsın.
Qadın və kişi örtüklərinin həddi
İslam baxımından hicab nəyə deyilir? Kişi və qadın üçün hansı növ geyim hicab sayılır? Bəzi qadınların başlarına qoyduqları süni saçlar onların təbii saçlarının hicabı sayılırmı?
Şəriət baxımından qadınlar üçün hicab, bədəni bütövlükdə üz və biləyə qədər əlləri istisna etməklə- örtməkdir. Amma zahiri bəzək sayılan bir çox geyimlər (məsələn, süni saçlar) kifayət deyildir. Habelə, zinət və bəzək geyimi sayılan geyimlər də kifayət etmir. Kişilər üçün isə hicab, müsəlman camaat içində örtülməsi adət olan bədən hissələrini örtməkdir. Buna görə kişilərə üzü, əlləri, qolların bir hissəsini (qısa qol köynəklərdəki kimi) və bu kimi hissələri örtmək vacib deyil.
Talaq siğəsini icra etmək üçün şəriət hakiminin vəkaləti
Mən ərim və uşaqlarımla bir yerdə 1366-cı (1988) ildə Norveçə gəlmişik. Hal-hazırda 3 il olar ki, ərim məni və uşaqları atıb getmiş və məni naməlum vəziyyətdə qoymuşdur. Norveçdə dövlət tərəfindən boşanmışıq. Norveçdə şiələr və müsəlmanlar üçüm İslam Tovhid Mərkəzi fəaliyyət göstərir. Həzrət ustaddan xahiş edirik ki, bu mərkəzin ruhanisinə şəriət baxımından talaq siğəsini icra etmək üçün vəkalət və icazə verəsiniz ki, mənim talağımı oxusun.
Əgər əriniz nə sizinlə yaşamaq istəyir, nə də sizə şəri talaq verirsə, o məntəqənin möhtərəm ruhanisinə vəkalət veririk ki, sözü gedən mövzu sübuta yetəndən sonra sizin və sizin şəraitinizə oxşar vəziyyətdə yaşayan digər müsəlmanların talağını oxusun.
Murdar olmuş heyvanı və nəcis yeməyi kafirlərə satmaq
Haram balıqları kafirlərə satmaq və bu yolla əldə olunan pulları sərf etmək və ya İslam hökumətinə vermək caizdirmi?
Onu halal bilən adamlara satmaq caizdir. Habelə murdar (ölmüş heyvan), nəcis yemək və əti yeyilməyən bəzi heyvanları (onu halal bilən adamlara satmaq caizdir). Lakin şərab və bu kimi şeyləri satmaq caiz deyil.
Kişinin sonsuzluğu
Ər və arvad evləndikdən bir neçə il keçsə də, uşaqları olmadı. Həkim təyin etmişdir ki, qüsur kişidən olmuşdur. İndi qadın deyir ki, kişinin erkəklik vəziləri yoxdur və sonsuzluqlarının səbəbi də bundadır. Bu halda qadın nikahı poza bilərmi?
Bu işdən xəbəri olmamışsa, bu halda poza bilər. Amma xəbərdar olandan sonra razılaşaraq onunla yaşayıbsa, poza bilməz.
Həddi-buluğa çatmayan uşağın ifadəsi
Həddi-buluğa çatmamış iki uşaq yerli dildə “kəpər” deyilən yay evində oturmuş və ya oynayırmışlar. Onlardan biri kəpərdən düşür və bədən üzvlərində qüsur əmələ gəlir. Yaralanmış uşaq iddia edir ki, o biri uşaq onu itələyib yerə salmışdır. Əleyhinə iddia olunan uşaq isə bunu inkar edir. Hadisənin şahidi olan və həddi-buluğa çatmamış bir neçə uşaq da ya iddiaçının, ya da əleyhinə iddia olanın lehinə şəhadət verirlər:1) Həddi-buluğa çatmamış uşağın verdiyi ifadə qəbul olunurmu?2) Müttəhim və iddianı inkar edən uşağın özü və ya vəlisi (qəyyumu) and içə bilərmi?3) Müttəhim və onun vəlisi andı qaytara bilərmi?
1) Sözü gedən şəhadət qəbul olunmur. Yalnız qətllə nəticələnən işlərdə bu şəhadət qəbul oluna bilər. Lakin yaxşı olar ki, öz aralarında müsalihə etsinlər (razılığa gəlsinlər).2 və 3) Yuxarıdakı cavabdan məlum oldu.
Öncədən şərt qoyulmadan verilən borcun müqabilində hədiyyə almaq
Zeyd öz pulundan bir miqdarını bank şöbələrinin birinə və ya bir şəxsə hər hansı ünvanla vədiə (əmanət) verərək ona istifadə etməyə icazə verir. O da pul sahibinə təşəkkür etmək üçün və ya başqa bir ünvanla hər ay və ya hər iki aydan bir, öncədən şərt qoyulmadan müəyyən məbləğdə pul ödəyir. Həzrət ustadın nəzərincə bu məbləğdə pulu vermək və almaq necədir?
Öncədən şərt olmasa, eybi yoxdur.
Tərkibində spirt olan maddələr
Tərkibində spirt olan hər maye haramdır?
Əgər camaatın nəzərində müskir – məstedici deyildirsə, eybi yoxdur.
Ehtiyata əməl etməkdə vəfat etmiş müctəhidlərin nəzərləri
Ehtiyata əməl edən şəxs vəfat etmiş müctəhidlərdən verilmiş hökmləri də nəzərə almalıdır?
Əgər məqsəd mütləq ehtiyatdırsa, gərək bütün nəzəriyyələrə baxsın. Lakin məqsədi mərcəiyyət ehtimalı verilən müctəhidlər arasında ehtiyatdırsa, təkcə diri olan alimlərin nəzərlərini öyrənmək, onun üçün kifayətdir.
Vəty olunmuş heyvanın zəmanəti
Zeyd neçə il bundan öncə Əmrin heyvanı ilə günah iş (vəty) görmüşdür. Heyvanın sahibi onun satmış və pulu alıb xərcləmişdir. Heyvanın harada olması, sağ yoxsa ölmüş olması məlum deyil. İndi zaman ötdükdən sonra o, günahını başa düşmüşdür və tövbə etmək istəyir. Sualı budur:1) O heyvanın qiymətini onun sahibinə və ya vərəsəsinə zamindir, ya xeyr? 2) Zeydin həddi-buluğa çatıb-çatmamağı və ya məninin tökülüb-tökülməməyinin hökmdə bir fərqi varmı?3) Həddi-buluğa çatıb-çatmadığında şəkk etdiyi halda vəzifə nədir?4) Əgər zamindirsə, heyvanın qoyun, keçi və s. kimi adətə görə əti yeyilən heyvan olması, yaxud adətə görə əti yeyilən heyvan olmamasının (məsələn, at, ulaq və s.) hökmdə bir fərqi varmı?5) Qiymətinin ödənməsi vacibdirsə, onun ödənmə səbəbini müqabil tərəfə söyləməlidirmi? Çünki, etiraf etməyin fəsad yaranmasına, xəcalətə səbəb ola biləcəyi mümkündür.
1) Zamindir və onun qiymətini ödəməlidir. 2) Əgər həddi-buluğ və mükəlləf olmasa bu hökm onun barəsində qüvvədə deyil. 3) Həddi-buluğda şəkk etdiyi surətdə həddi-buluğa çatmamasına hökm olunur.4) Hər iki halda onun qiymətini sahibinə ödəməlidir. Lakin ikinci halda heyvan tapılarsa, onu digər şəhərə aparıb satmalıdırlar. Pulu isə günah işi görən adama çatacaqdır.5) Elan etmək lazım deyil.
Şübhəli yaxınlıq iddəsinin əvvəli
Şübhəli yaxınlıq iddəsinin əvvəli nə zamandan başlanır? Bunun dəlil və sübutu nədir?
Şübhəli yaxınlığın iddəsinin əvvəli, şübhəli yaxınlıq olduğunu başa düşdüyü zamandır. Necə ki, bizim “Ürvətul-vusqa” kitabına yazdığımız təliqədə də qeyd olunmuşdur. Dəlil və sübutu isə bu barədə rəvayət olunan hədislərdir. (Təliqəyə müraciət edin.)
Ərinə tabe olmayan qadının talaq üçün vəkil olmasının şərti
Əgər qadın ərinin digər bir qadınla evlənəcəyi təqdirdə talaq vermək üçün onun tərəfindən vəkalətə malik olacağını şərt etsə, bu halda ər arvadının onunla yola getmədiyinə görə ikinci arvadı alsa, yenə də birinci həyat yoldaşı talaqda vəkildirmi?
Zahirən bu şərt belə bir hala aid deyil. Çünki qoyduqları bu şərtdə məqsəd kişinin bir arvadla qənaətlənməsi idi. İndi isə, birinci qadın ailə həyatının hüquqlarını ayaq altına salaraq kişini çıxılmaz vəziyyətdə qoymuşdursa, o şərtə əməl etmək üçün heç bir yol qalmır. Yəni, qadının talaq üçün vəkaləti olmayacaqdır.
