Hədiyyə verilmiş mənzilin xümsü
Atamın mənə bağışladığı və özümün də bir qədər vəsait xərclədiyim evə xüms düşürmü?
Atanızın sizə bağışladığı evə yaşamaq üçün ehtiyacınız varsa, ona xüms düşmür. Lakin ehtiyat budur ki, öz işlədiyiniz məbləğin xümsünü ödəyəsiniz. Atanızın işini də səhih bilin və deyin ki, inşallah işi düz olmuşdur.
Bir şəxsin talağını verdiyi qadınının başqa ərdən dünyaya gətirdiyi qız
Əgər Zeyd həyat yoldaşına talaq versə, o qadın talaq və iddədən sonra digər adamla ailə həyatı qursa və bu nikahdan bir qız uşağı dünyaya gəlsə, o qız nikah yaşına çatandan sonra Zeyd onunla evlənə bilərmi?
İnsanın həyat yoldaşının digər ərdən olan qızı ona məhrəmdir (o qadına düxul şərti ilə). Burada nikahdan öncə və talaqdan sonra dünyaya gələn qızlar arasında fərq yoxdur.
Həyat yoldaşının cismi və ruhi cəhətdən sağlam olmaması
Əgər tədlis (saxtakarlıq) edən şəxs qadının özü olsa və ər eyib olduğunu başa düşəndən sonra nikahı fəsx etsə, belə ki, sözü gedən tərəfin, ruhi xəstəliyi, baş gicəllənməsi, qusması, qıcolması, kobud rəftarı və əlacı olmayan ruhi xəstəliklərdən yaranan qeyri-adi halları varsa, mütəxəssis həkimlər və gözlə görənlər bunu təsdiq etsələr, bu fəsx səhihdirmi?
Əgər gəlin və onun adamları elə göstərsələr ki, guya qız sağlamdır və həqiqətdə qızın sağlamlığı əqdin daxilində olan şərt şəklini alsa, sonradan bunun əksi aşkara çıxsa, ərin nikahı fəsx etməyə haqqı var. Əgər duxul etməyibsə, qadın üçün heç bir mehriyyə yoxdur. Amma eyibi başa düşməzdən öncə duxul edibsə, mehriyyənin hamısı ona lazımdır (vacibdir) və onu (mehriyyəni) tədlis edən şəxsdən ala bilər. Əgər tədlis edən qadının özüdürsə, mehriyyəsi yoxdur.
Livat edənin həddi-buluğa çatmasında olan şəkk
Bir şəxs bir oğlan uşağı ilə livat etmişdir. Lakin şəkki var ki, bu əməli edəndə həddi-buluğa çatmışdı, ya yox. O oğlan uşağının bacısı, qızı və ya anası ilə evlənməsi caizdirmi?
Əgər livat işini edənin həddi-buluğa çatmasında şübhə varsa, həmin oğlan uşağının bacısı, anası və ya qızı ona haram olmur.
Ratib imam camaat
Ratib imam-camaat (məscidin daimi imam camaatı) məscidin və ya mehrabın ixtiyar sahibidir? Belə ki, ondan başqasının orada namaz qılmasının eybi vardır? Yoxsa ratib imamın başqalarından irəli olması əfzəliyyət (daha fəzilətli) şəklindədir? Xahiş edirik, izah edəsiniz.
Ratib imamın haqqını gözləmək vacib deyil, müstəhəbdir. Lakin hərc-mərclik qabağa gəlməsin deyə, yaxşı olar ki, belə məsələlərə riayət olunsun.
Namazdan sonra üç tərəfə salam vermək
Namaz qılanların namazdan sonra dedikləri üç salamın xüsusi bir nəssi (Qurandan və hədislərdən olan bir sübutu, dəlili) varmı?
Üç tərəfə deyilən üç salamın xas bir dəlili yoxdur. Lakin “mütləq ziyarət əmri” niyyəti ilə maneəsi yoxdur.
Həkimin müalicə zamanı səhlənkarlığı
Bir şəxs bədəninin yanmasına görə xəstəxanaya köçürülür və həkimin müalicə zamanı yol verdiyi səhlənkarlıq ucbatından vəfat edir. Tibbi ekspertizanın verdiyi məlumata əsasən yanığın dərəcəsinin böyüklüyü xəstənin ölümünün əsas amilidir. Həkimin səhlənkarlığı isə xəstənin ölümünün tezləşməsinə səbəb olmuşdur. Belə bir şəraitdə həkim məsuliyyət daşıyırmı?
Həkim günaha yol vermişdir və təzir olunmalıdır.
Sərmayə ünvanında olan heyvanların xümsü
Məntəqəmizdə bəzi ailələrin təxminən 100 başdan 200 başa qədər qoyunu var ki, bunlarla güzəranlarını təmin edirlər. Xahiş edirik bu qoyunlarla bağlı xüms məsələsini bəyan edəsiniz.
Xüms sərmayəyə aiddir. Yazdığınız hal da sərmayə şəklindədir. Lakin bu miqdar sərmayədən az olduğu halda dolanışığı təmin olunmazsa, xümsdən azaddır.
Namazın qəza olacağını bilən halda yatmaq
Mən sübh azanına yarım saat qalmış hələ də mütaliə edirdim. Yatsam, sübh namazımın mütləq qəzaya gedəcəyini bildiyim halda şəxsən mənim yatmağımın hökmü nədir? Bu məsələni ramazan ayında sübh azanından öncə cünub (cənabətli) olan şəxsin məsələsinə bənzətmək olarmı?
Namazın qəza olacağını bilə-bilə yatmağın eybi yoxdur. Lakin mümkün olan qədər, bunu etməməlidir.
Bazar qiymətinin artımının xümsə təsiri
Bir ticarətçinin keçən ilki sərmayəsi üç yüz əlli min tümən dəyərində olan bir ton alüminium idi və onun xümsünü hesablayaraq ödəmişdi. Hal-hazırda hər ton alüminiumun qiyməti bir milyon tüməndir. Halbuki, kəmiyyət dəyişməsə də qiyməti keçən illə müqayisədə altı yüz əlli min tümən çoxdur. Mənfəətin olmadığı bir şəraitdə, bu hal iki və ya üç il təkrar olarsa, ticarətçinin öz işini davam etmək üçün sərmayəsi qalmayacağını nəzərə alsaq:a) Həzrət ustadın bu barədə nəzəri nədir?b) Əgər bir kəs əsil sərmayəsindən (qiymətindən deyil) beşdə birini xüms verərsə, sonrakı il kəmiyyəti meyar tuta bilərmi?
a) Bazar qiymətində artım xümsə səbəb olur. Lakin vəziyyət bu yerə çatsa ki, xüms verəndən sonra onun sərmayəsi dolanışığını idarə etmək üçün kifayət etməsə, xümsdən azaddır. b) Meyar miqdar deyil, qiymətdir.
Sərquflinin qiymətinin artmasının xümsə təsiri
Bir kəs iyirmi il bundan qabaq bir dükanın sərqufli haqqını yüz min tümən məbləğində pula almış və xümsünü ödəmişdir. Hal-hazırda onu on beş milyon tümənə satmışdır. İnflyasiya və pul dəyərinin aşağı düşməsini nəzərə alsaq, o pula xüms düşürmü?
Yüz min tüməndən əlavəsinə xüms düşür.
Xalçaçılığa düşən xüms
Bizim şəhərdə qadınların əksəriyyəti xalça toxumaqla məşğuldurlar. Evdarlıqla yanaşı, xalça da toxuyurlar. Lakin xalçaya lazım olan ləvazimatın alınması, habelə xalçaların satışı və pulundan istifadə, adətən kişilərin öhdəsinə düşür. Bu xalçaların toxunmasının, xalça tamamlanana kimi bir neçə il çəkdiyini nəzərə alsaq, bu insanlar hər il başını necə hesablamalıdırlar? Əgər bir neçə ildən sonra satsa və sonrakı il pulunu alsa, pulu aldığı ilin qazancından hesablanır, yoxsa pulu alan kimi dərhal xümsünü verməlidir?
Xalça satışa hazır olan vaxtdan həmin ilin qazancından hesablanır ki, xüms ili keçəndən sonra artıq bir şey qalarsa, xümsünü verməlidir.
Həcdə sünni imam camaata iqtida etmək
Həcc mövsümündə camaat Əhli-sünnətdən olan imam camaata iqtida edirlər. Vaxt geniş olan təqdirdə (namazı) təkrar yerinə yetirmək lazımdırmı?
Onların namazı səhihdir və təkrar qılmaq lazım deyil.
