Zənn, güman və vasvasılıq
Vasvası olan şəxslər öz ehtimal və gümanlarına əməl etməlidirlərmi? (Bu ehtimal və gümanlar güclü olsa necə?)
Ehtimal və güman meydana gəlməsə də belə, adi camaatın əməl etdikləri miqdarla kifayətlənməlidirlər.
Namaz qılmaq mümkün olmayan məscidin sökülməsi
Bir məscid 60-70 il bundan qabaq inşa edilmişdir. Lakin məkan baxımından münasib yerdə deyil. Yəni qışda o qədər soyuq olur ki, məhəllə camaatının məscidə getməyə və namaz qılmağa gücləri çatmır. Bu məscid bir nəfərin torpaq sahəsinin yanındadır. Onun özü vəfat edib. Lakin övladları iddia edirlər ki, məscid məhəllənin ərbabları tərəfindən zor gücünə tikilmişdir. Halbuki, onlar məscidin ətrafındakı sahibsiz torpaqları və məscidin öz torpağını abad etmişlər. Belə ki, onlar məscidin qapısına kimi əkin sahəsi düzəltmişlər. Bu səbəbdən məhəllə camaatı bir müddət olar ki, münasib bir yerdə yeni məscid tikiblər. Qabaqkı məscid isə xarabalığa çevrilmişdir. Camaatın onun qarşısında vəzifələri nədir? Bu məscidi söküb yerinə ağac əkə və ağaclardan əldə olunan mənfəəti yeni məscidə sərf edə bilərlərmi? Xatırladırıq ki, məhəllə əhalisinin sayı çox deyil ki, onların iki məscidi olsun.
Məscidi sökmək olmaz. Özü uçub xarab olarsa və avadanlığı təhlükə altına düşərsə, onları digər məsciddə istifadə etmək olar. Əgər uçub dağılandan sonra torpağı tam yararsız vəziyyətdə olsa, o torpaqlardan başqa məscidin mənfəəti üçün istifadə etməyin eybi yoxdur. Ətrafdakı torpaq sahiblərinin dedikləri şəri sənəd olmadan etibarsızdır.
Kişilərin qadınlara məxsus paltar tikmələri
Kişi dərzinin qadın paltarı tikməsinin hökmü nədir?
Fiziki toxunmaq və digər haram əməlləri tələb etməzsə, eybi yoxdur.
Naməhrəmin yanında dərs oxumaq
Bir qadın gələcəkdə özünə halal gəliri olan bir peşə seçmək üçün öz təhsilini davam etdirmək istəyir. Lakin hal-hazırda təhsili davam etdirmək naməhrəmlərlə qarşılaşmağı məsələn, naməhrəm kişinin yanında dərs oxumağı və ya kişilərlə bir sinfə getməyi tələb edir. Belə bir şəraitdə təhsil almaq caizdirmi?
Naməhrəm kişi ilə xəlvətdə olmaq və ya digər fəsadlar kimi, haram işlərlə yanaşı olmazsa, eybi yoxdur.
Qız tələbələrin lövhədə dərs danışmaları
Tələbə qızlar dərsdə keçilənlər və ya elmi məsələlər barəsində oğlanlar arasında lövhəyə çıxıb dərsi danışa bilərlərmi?
Orada şəriət meyar və qanunlarına riayət olunarsa və xüsusi bir fəsadı da olmasa, maneəsi yoxdur.
Birinci arvadın kürəkəninin ikinci arvada məhrəmliyi
Bir kişinin iki arvadı və hər arvaddan bir neçə qızı var. Qızların hamısını ərə vermişdir. Bu qızların ərləri o kişinin digər arvadına məhrəmdirlər? İstər bu qızlardan, istər o biri qızlardan olan övladlar və nəvələr o kişinin digər qadınlarına məhrəmdirmi?
Uşaqlar və nəvələr kişiyə və qadına məhrəmdirlər. Lakin bir qadının kürəkəni digərinə məhrəm deyil.
Talağı verilmiş və ya dünyadan getmiş arvadın şəkillərinə baxmaq
Ərlə arvad bir yerdə fotoşəkil çəkdirirlər, lakin kişinin və qadının kamil və kifayət qədər hicabı yoxdur. Sonra kişi və ya qadın dünyadan gedir və ya bir-birindən ayrılırlar. Ölümdən və ya boşanandan sonra keçmişdə çəkdirdikləri şəkillərə baxa bilərlərmi?
Vəfat hallarında eybi yoxdur, lakin boşanma hallarında baxmasınlar.
Tələbənin tibbi kitablardakı şəkillərə baxması
Tibbi kitablarda mövcud olan və tələbələrə tədrisi zəruri olan və bəzən də təhrik edici olan çılpaq şəkillərə baxmağın hökmü nədir?
Ləzzət və reybə qəsdi olmadan eybi yoxdur. Əgər belə halət öz-özünə meydana gəlsə, yalnız zəruri hallarda və zəruri olan miqdarda baxsınlar.
Köçəri tayfaların qadınlarına baxmaq
Çadırlarda yaşayan və adətən, baş tüklərinin bir qismi görünən qadınların üzlərinə baxmağın naməhrəm kişi üçün hökmü nədir? Qeyd etmək lazımdır ki, onlar belə geyinməyə adət etmişlər və heç bir öyüd-nəsihətə, xəbərdarlığa da qulaq asmırlar.
Əgər ləzzət almaq və reybə qəsdi olmasa, eybi yoxdur.
İrs qruplarının hamısı üçün qisas haqqı
İrsdə ikinci və üçüncü qrupların qisas almaq haqqı varmı?
Əmlakdan irs aparanların hamısının qisas almaq haqları var. Yalnız ər-arvadın qisas haqları yoxdur. Amma diyədə şərikdirlər.
Zinanı sübut etmək üçün tibbi ekspertizanın rəyi
Şəriət hakimi zinanı və yaxud livatı sübuta yetirmək üçün ekspert həkimin verdiyi qərara əsaslana bilərmi? Yəni, dəqiq elmi analiz üçün müttəhimləri ekspert həkimin müayinəsinə göndərə bilər, yoxsa belə hallarda cəzanı tətbiq etmək üçün dəlilləri şəxsən özünün görməsi lazımdır?
Ekspertizanın qərarı təklikdə kifayət deyil.
Hicaba riayət etmədiyinə görə kötəkləmək
Bir kişiyə məhrəm olan qadınlardan biri şəri hicaba laqeydlik göstərirsə, onu qane etmək üçün müxtəlif metodlardan istifadə edərsə və heç bir müsbət nəticə əldə etməzsə, kişinin bu işə görə onu vurmağa haqqı varmı?
Şəriət hakiminin icazəsi olmadan “əmr be məruf və nəhy əz münkər” adı ilə vurmaq caiz deyil.
Ərin öz həyat yoldaşına hədiyyəsi
Ər sağlığında öz həyat yoldaşı üçün aldığı müxtəlif libaslar, bəzək əşyaları və s. qadına aiddir, yoxsa kişinin malı sayılaraq varislər arasında bölünməlidir?
Əgər yerli əhalinin adətinə görə libas və bəzək əşyaları qadına bağışlanırsa, bunlar onun malı sayılır. Əgər yerli camaatın adətinə görə bu mallar qadının əlində əmanət qalırsa və ərinin həyatda olduğu zaman onlardan istifadə etmək hüququ varsa, bu mallar bütün varislər arasında bölünməlidir. Lakin adətən, bunlar qadının mülkiyyətinə keçirilir.
İstixarəyə əməl etməmək
İstixarə etdikdən sonra ona əməl etmək vacibdirmi?
İstixarəyə əməl etmək vacib deyil, lakin imkan daxilində əksinə əməl olunmasın. Amma (bu işi görmək istəsə) onu müəyyən bir müddət təxirə salsın, sonra ona əməl etsin.
Nəzirin sərf olunma yerlərinin dəyişdirilməsi
Bir şəxs bir neçə il bundan öncə nəzir etmişdir ki, onun istəyi yerinə yetəcəyi təqdirdə öz ümumi hamamından əldə etdiyi gəlirinin bir qismini Əmirəl-möminin Əliyə (əleyhissəlam) vəqf etsin və mübarək Ramazan ayının 19, 20, 21-ci gecələrində iftar süfrəsi versin. O, neçə-neçə illər bu üç gecədə iftar süfrəsi vermişdir, bir halda ki, bu yemək həqiqi sahiblərinə və ehtiyacı olanlara çatmamışdır. Bundan əlavə, nəzir edən şəxs də öz nəziri üçün siğə oxuduğunu və ya onu dildə dediyini dəqiq bilmir. Bütün bunları nəzərə almaqla, icazə verirsinizmi ki, bu iş ümumxalq mənfəətli işlərdə xərclənsin? Məsələn, imkansız oğlan və qızların evlənməsi üçün verilsin və ya eyni miqdarda yemək quru (xam) şəkildə fəqir camaat arasında paylansın, yaxud da pul bütövlükdə İmdad Komitəsinə təhvil verilsin. Pulun miqdarı təxminən 100 min tüməndir. Xahiş edirik ki, bizə yol göstərəsiniz.
Əgər nəzir siğəsini, hətta Fars dilində olsa belə, oxumuşdursa, onu dəyişdirmək caiz deyil. Lakin əgər oxumamışdırsa, dəyişməyin maneəsi yoxdur.
