Klassik və qeyri-klassik musiqi
Sünnəti (ənənəvi, klassik) və qeyri-sünnəti musiqinin hökmü nədir?
Ləhv (kef, əyyaşlıq) və fəsad məclislərinə uyğun olan musiqilər haramdır, bundan qeyrisinin eybi yoxdur.
Musiqi alət və vəsaitləri
Toy məclisləri kimi eyş-işrət məclislərində istifadə olunmayan setar, səntur və s. qəbildən olan musiqi alətlərinin şəri hökmü nədir?
Əksər hallarda haram məqsədlər üçün istifadə olunan hər bir aləti düzəltmək və alıb-satmaq haramdır. Əgər müştərək (haram-halal arasında) alət olsa, caizdir.
Qadınların Quran qiraət etmələrinə qulaq asmaq
Əgər bir qadın uca səslə Quran oxuyursa, kişi ona qulaq asa bilərmi? Belə hallarda lent yazısı ilə qeyrisinin arasında fərq varmı?
Qadın sadə şəkildə Quran oxuyarsa, maneəsi yoxdur. Lakin nəğmə ilə və ya gözəl səslə oxuyarsa, naməhrəm kişi üçün buna qulaq asmaq caiz deyil. Lent yazısı və qeyrisinin də (bu hökmdə) fərqi yoxdur.
Toy və digər məclislərdə ğina
Bəzi fəqihlərin dediklərinə görə toy məclislərində ğina istisna olunmuşdur. Həzrət ustadın mübarək rəyi nədir?
Toy məclisləri ilə qeyri-toy məclisləri arasında (ehtiyata görə) heç bir fərq yoxdur.
Zinakar kişini zinakar qadın ilə evlənməyə məcbur etmək
Zina edən qadınla kişinin bir-biri ilə evlənəcəkləri təqdirdə onların yaşadığı məntəqədə daha az fəsad yaranacaqsa və onlar islah olacaqlarsa, bu iki şəxsi evlənməyə məcbur etmək olarmı?
Heç bir kəsi evlənməyə məcbur etmək olmaz. Lakin onlara öyüd-nəsihət verib, tövsiyə edib yol göstərməyin maneəsi yoxdur. Habelə qazının əfv edə biləcəyi və onların cəzalanmasından güzəştə gedə biləcəyi məqamlarda onların bağışlanması müqabilində evlənmələrini şərt etməyə haqqı var.
Cəzanın cinayətkarın özü tərəfindən icrası
Möhsinə zinaya və ya livata batan bir şəxs özünə qəsd edə bilərmi?
Cəza şəri hakim tərəfindən həyata keçirilməlidir. Günaha batan bir şəxsin özünü şəri hakimə təqdim etməsi vacib deyil: dərhal tövbə edib saleh və xeyirxah əməllərlə öz keçmişini bərpa edə və özünü şəri cəzadan azad edə bilər.
Ney çalmaq
Ney çalmaq fəsadla nəticələnməsə, hökmü nədir?
Əgər ləhv (kef) və fəsad məclislərinə uyğun olan musiqilər qəbilindən olsa, haramdır.
Qadınların rövzə oxumaq səslərini eşitmək
Bəzi qadınların peşəsi qadın məclislərində Əhli-beytə (ə) təvəssül və rövzə oxumaqdır. Bəzən rövzə oxuduqları zaman, o evin həyətinə kişi və ya yaxşını-pisi ayıran (səğir) uşaq daxil olur və bu qadının səsini eşidirlər. Bu qəbildən olan “rövzə oxumaq”ların hökmü nədir?
Qeyd etdiyiniz halda daha astadan və ya nəğmədən istifadə etmədən oxumalıdır.
Azyaşlı uşağın qəyyumunun talaq oxuması
Ata özünün həddi-buluğa çatmamış qızını bir oğlan uşağının əqdinə keçirmişdir. Hal-hazırda bu qızın 17 yaşı var. Oğlan isə 13 yaşındadır və fiziki baxımdan çox cılız görünür. Qız atasını itirmiş, yetim olmuşdur və o oğlanla evlənmək istəmir. Çünki onun böyüməsini gözləyə bilməz. Yuxarıda qeyd olunanları nəzərə alaraq cənab ustaddan xahiş edirik ki, müqəddəs İslam şəriəti icazə verdiyi təqdirdə hökm edin ki, sözü gedən qız bu oğlan uşağının böyük qardaşı ilə evlənsin. Qızın özü də buna razıdır.
Əgər sözü gedən nikah əqdi əvvəlcədən qızın məsləhətinə olmamışdısa, əqd bünövrədən batildir. Əgər onun məsləhət olduğunu fərz etsək, qızın bundan artıq gözləməsi onun həddən artıq məşəqqətinə səbəb olursa, oğlanın vəlisi (qəyyumu) bu qızın talaq siğəsini icra edə bilər. Sonra kiminlə istəsə, evlənə bilər.
Muatat evlənmə
Muatat evlənmənin hökmü və şəraiti necədir? Sizin müqəllidlərinizdən biri bu məsələdə (sizin nəzərinizdə muatat evlənmənin səhih olmadığını fərz etsək) digər müctəhidə müraciət etsə, hökm nədir? Əgər bir şəxs hökmlə tanış olmadığından (muatat evlənmənin səhih olmadığı təqdirdə) bu yolla biri ilə evlənərsə və evləndikdən sonra hökmü başa düşərsə, vəzifəsi nədir?
“Muatat evlənmə” adında bir şey mövcud deyil. Belə bir nikah batildir.
Təziyə və şəbihgərdanlıq
Təziyə və şəbih mərasimlərinin işkalı varmı? İşkalı yoxdursa, buyurun ki, əgər təziyədə bir kişi qadına məxsus paltar geyinib onun yerinə oxuyarsa, işkalı varmı? Təziyədə şeypur, təbil səsləndirilmək haramdırmı? Sonda xahiş edirik ki, təziyənin şəraitini bəyan edəsiniz.
Şəbihgərdanlıq yalanla və ləhv alətlərlə yanaşı olmasa və Hüseyn ibn Əlinin(ə) və digər şəhidlərin yüksək məqamlarına hörmətsizlik olmasa, eybi yoxdur. Ehtiyat budur ki, kişilər qadın libası geyinməsinlər.
Aşura günü uşağın başını yarmağı nəzir etmək
Ata və ana nəzir edirlər ki, Allah onlara oğlan övladı verərsə Aşura günü onun başını ülgüclə yaracaqlar. Amma belə əməllərin Şiələrin və Seyyidüş-şühəda (əleyhis-səlam)-ın matəm məclislərinin süstləşməsinə və İslam düşmənlərinin bundan sui-istifadə etməsinə səbəb olmasını nəzərə alsaq, belə nəzirlərə əməl etmək vacibdirmi?
Belə bir nəzir səhih deyil. Çünki, nəzirdə əməlin rüchanı (üstün, bəyənilən və xeyirxah olması) şərtdir. Bu əməlin isə Allaha yaxınlaşmaq üçün ən yaxşı və fəzilətli işlərdən olan Ali-əbanın beşincisinin (əleyhis-səlam) matəm mərasimini sual altına almaq üçün İslam düşmənlərinin əlinə bəhanə verəcəyini nəzərə alsaq, işkalsız deyil. Əgər bu əməlin rüchanını fərz etsək belə, başqası barəsində nəzir etmək səhih deyil.
Qızın müsalihə dəyəri olaraq ərə verilməsi
Bir məntəqədə iki tayfa arasında münaqişə, çəkişmə baş verir və nəticədə oğlan uşağının gözü görmə qabiliyyətini itirir. Müsalihə dəyəri olaraq 10 yaşlı qızı vəlisinin icazəsi ilə görmə qabiliyyətini itirmiş 8 yaşlı uşağın qardaşının nikahına keçirirlər. Qızın özü iddia edir ki, mən heç vaxt razı olmamışam və indi də razı deyiləm. Qanunda öz işlərinə müstəqil surətdə müdaxilə edə (idarə edə) bilən qız və oğlanın yaşı, 18 yaşdır. Yaşı 18 –dən az olan uşaqlar isə məhkəməyə müraciət etməlidir. Məhkəmə onların həddi-buluğa çatdıqlarını və yetkinləşdiklərini müəyyən etmək üçün mütəxəssis ekspert həkimə göndərir. Ekspert həkim onların həddi-buluğa çatdıqlarını və yetkinləşdiklərini təsdiq edərsə, məhkəmə 18 yaşından əvvəl onların yetkinlikləri barədə hökm çıxaracaqdır. Bu məqamda isə belə bir addım atılmamış, yalnız 16 yaşında zövcələr arasında bu məzmunda iclas protokolu imzalanmışdır ki, qız və oğlanın orta təhsilləri başa çatana kimi öz təhsillərinə davam etsinlər. Qız bu iclas protokolu ilə bağlı iddia edir ki, bu protokolu atam-anam məni təhdid edəndən sonra imza etdim. Belə nikahlar bəzi kəndlərdə adət halını almış və hal-hazırda da mövcuddur. “Təhrirul-vəsilənin” 4- cü məsələsində, “nikah əqdinin vəliləri” (qəyyumları) fəslində qeyd olunmuşdur ki, یشترط فی صحة تزویج الاب و الجد و نفوذه عدم المفسده (atanın və ya babanın öz övladını evləndirməsində və (bu evlənmənin) qüvvədə olmasında fəsad olmaması şərtdir.) və məsələnin axırında da qeyd olunur: بل الاحوط مراعات المصلحة (üstəlik əhvət məsləhətə riayət etməkdir.) Bu, “fəsadın olmaması və məsləhətə əməl olunması” qıza aiddir, yoxsa qızın atasına və qohumlarına? Ümumiyyətlə belə bir əməl düzdür, yoxsa yox?
Məsləhət və fəsadların olmamağına riayət etmək qıza aiddir. Yəni qızın məsləhətləri nəzərdə tutulmalıdır, ata-anaya aidiyyəti yoxdur. Qohumluq əlaqələrini nəzərə almaq və xəsarətlərin əvəzini çıxmaq azyaşlı (səğir) uşağın “müsalihə malı” olmasına əsas vermir. Amma şəriət baxımından böyük (həddi-buluğa çatmış, yetkin) şəxs barəsində aydındır ki, onun razılığı olmadan nikah əqdi səhih deyil.
Əzadarlığın layiqli şəkildə keçirilməsi
Şəhidlər ağasının (ə) əzadarlıq mərasimlərinin lazımi (ən gözəl) şəkildə keçirilməsi barədə öz mübarək fikrinizi bəyan edin.
Əzadarlığın ən yaxşı üsulu, böyük, əzəmətli mərasim qurmaq və İmam Hüseynin (ə) müqəddəs hədəflərindən, Kərbəla tarixindən söz açıb onun müxtəlif hissələrini təhlil etmək, matəm mərasimləri qurmaq, habelə əzəmətli əzadar dəstələri təşkil edib xalqı oyadan şüarlardan istifadə etmək, dəqiq və zəngin məlumatlarla dolu kitabçalar yaymaq və Seyyidüş-şühədanın (ə) əzadarlığının hədəflərinə aydınlıq gətirən, cəlb edici şüar və plakatlardan istifadə etmək və s. dən ibarətdir.
