اگر باغى احداث كند براى آنكه بعد از بالا رفتن قيمتش بفروشد چنانچه وقت فروش آن رسيده باشد بايد خمس آن را بدهد، ولى اگر قصدش اين باشد كه از ميوه آن استفاده كند بايد خمس ميوهها را بدهد و خمس خود باغ را هنگام فروش میدهد.
این تفاوت که به نام کارمزد و در فرض سوال می گیرند اشکال دارد.
اگر اين كار به صورت قرارداد بين آن افراد انجام شود، اشكال ربا دارد تنها راه صحّت آن اين است كه قصد همه وام قرض الحسنه باشد ولى همه آنها اخلاقاً مقرّرات آن صندوق را رعايت کند بى آن كه تعهّد شرعى يا قانونى داشته باشند. راه ديگر اين است كه پولها به صورت وام داده نشود بلكه به صورت هبه باشد، ولى در واقع هبه معوّضه است كه در مقابل اين هبه، ديگران هم بموقع هبه خواهند كرد تا دوره كامل تمام شود.
درصورتیکه آماده فروش باشد خمس آن را محاسبه کنید در غیر این صورت جزء درآمد امسال حساب نمیشود.
سود و کارمزد باقیمانده صرف مصارف مشروع سود و کارمزد گردد؛ و نسبت به بقيّه اموال طبق اساسنامه عمل كنيد.
بعد از پرداختن اقساط، قیمت اضافی مشمول خمس است.
الف) با توجه به اين كه به اين قرارداد راضى شده اند گرفتن وجوه مزبور اشكالى نداشته است؛ ولى با وضعى كه پديد آمده بايد جلوى اين كار را براى آينده گرفت و وام هاى قرض الحسنه بصورت سابق در صندوق ها جريان يابد واين بدعت غلط (وام سه برابر) كه از سوء مديريّت جمعى از صندوق ها حاصل شده برچيده شود.ب) اين شرط با توجّه به اين كه ظاهراً منفعتش عايد شخص ثالثى مىشود نه وام دهنده ربا محسوب نمىشود؛ ولى قاعده لاضرر به هر حال مىتواند جلوى اين كار را بگيرد.
اگر خودرو وسیله کسبوکار نباشد و موردنیاز و در شأن او و خانوادهاش باشد، خمس ندارد؛ بنابراین کسانی که خودرو را برای نیازشان میخرند خمس ندارد ولی آنها که دلال هستند و یا بهعنوان سرمایه کار میخرند مشمول خمس است و اگر در زحمت باشند خمس آن را به ذمه بگیرند هر وقت توانستند بپردازند.
به آن مقدار از سرمایه ماشین که با آن کار میکند، خمس تعلّق میگیرد و به مقدارى که جهت نیاز شخصى مورداستفاده قرار میگیرد و با موقعیت و شأن او تناسب دارد، خمس تعلق نمیگیرد مثلاً اگر شش ماه در طول سال با آن کار میکند و شش ماه براى نیازهاى شخصیاش اختصاص دارد، باید نصف مبلغ آن را بابت خمس محاسبه کند.
در این صورت به قیمت آن خمس تعلّق نمیگیرد؛ مخصوصاً اگر بخواهند آن را تبدیل بهمثل کنند
لباسهاى متعدّد و همچنین انگشتر و زیورآلات و وسایل مختلف زندگى، اگر همه آنها موردنیاز و در حدّشان او باشد و از درآمد همان سال تهیهشده باشد خمس ندارد، ولى اگر زائد بر نیاز و شأن باشد، مقدار زیادى خمس دارد.
چنانچه بهاندازه نياز و در حد شأنش باشد خمس ندارد.
