ضامن خسارت وارده در اجاره نفس
نظر فقهی جنابعالی در مورد ضامن بودن یا نبودن اجیر در اجارهی نفس چیست؟
درصورتیکه اجیر مقصّر باشد کسی ضامن خسارت وارده به نفس او نیست و اگر اجیر کننده سبب شده باشد ضامن است.
اجرت قصاب در صورت حرام کرده حیوان
اگر کسی که برای ذبح حیوان اجیرشده، حیوان را حرام کند آیا میتوان اجرت او را نپرداخت؟
هرگاه قصّاب سر حيوانى را ببرد و آن را حرام كند، بايد قيمت آن را به صاحبش بدهد، خواه مجّانى سربریده باشد يا در برابر مزد و مزدى هم طلبكار نيست.
از بين رفتن اموال توسط مرکب اجير
اگر فردی حیوان خود را برای حمل بار شکستنی، اجاره دهد و حیوان درراه بلغزد یا رم کند و یا زمین بخورد و آن بار تلف بشود، تکلیف چیست؟
هرگاه حيوانى را براى بردن بار شكستنى اجاره دهد چنانچه آن حيوان بلغزد يا رم كند و بار را بشكند صاحب حيوان ضامن نيست، ولى اگر بهواسطه زدن و مانند آن يا كوتاهى در هدايت حيوان از راه مورداطمینان، حيوان به زمين خورد و بار را بشكند ضامن است.
تلف شدن بار در ماشین اجارهشده
اگر فردی اتومبیل خود را جهت حمل بار اجاره دهد و براثر چپ شدن اتومبیل، بار تلف بشود، تکلیف چیست؟
در مورد چپ شدن اتومبیلها و تلف شدن بارها اگر تخلفات يا كوتاهى او، سبب تلف گردد ضامن است، امّا اگر اتومبيل سالم، به علّتى بعضى از قسمتهایش بشكند و چپ شود و بار تلف گردد ضامن نيست.
ضمانت طبيب جراح
چنانچه طبیب به سبب سهلانگاری ضرری به بیمار بزند ضامن است؟
هرگاه طبيب به هنگام جرّاحى بيمار يا ختنه كردن كودك براثر سهلانگارى ضررى به بيمار يا كودك برساند، يا سبب مرگ او گردد ضامن است و همچنين اگر خطا كند و سبب زيانى شود، ولى اگر كوتاهى نكرده و مرتكب خطا نشده است، بلكه براثر عوامل ديگرى، بيمار معيوب گردد يا بميرد ضامن نيست بهشرط اينكه در مورد كودك با اجازه ولى اقدام كرده باشد.
ضمانت طبيب در صورت خطاى در معالجه
چنانچه طبیب در نوشتن نسخه خطا کند و ضرری به بیمار برسد ضامن است؟
هرگاه طبيب نسخهاى براى بيمار بنويسد يا دستورى به او بدهد و يا شخصاً دوا را به او بخوراند يا تزريق كند، چنانچه در معالجه خطا كند و به مريض ضررى برسد يا بميرد ضامن است.
برائت طبيب از ضمان
جهت عدم ضمانت طبیب شرعاً چه راهی ممکن است؟
طبيب و جرّاح براى اينكه در مقابل خطا و اشتباهى كه مرتكب مىشوند ضامن نباشند مىتوانند به مريض يا ولی او بگويند كه اگر ضررى بدون توجّه به مريض برسد ضامن نيستند و آنها قبول كنند، در چنين صورتى اگر دقّت و احتياط لازم را بكند و به مريض ضررى برسد، يا بميرد طبيب و جرّاح ضامن نيستند.
اجر اخروی کسانی که جهت امور عبادی اجیر میشوند
آیا خداوند به کسانى که جهت انجام عبادات و کارهاى دیگر مثل ساختن مسجد و حسینیه اجیر میشوند و اجرت میگیرند، ثواب میدهد؟
چنانچه قصد اجیر انجام آن عمل براى نجات بندگان از دین و اداى مسؤولیت بوده باشد ثواب دارد.
عدم تعیین اجرت برای ختم قرآن
اگر کسى دیگرى را جهت یک ختم قرآن براى پدرش اجیر نماید امّا مبلغ را تعیین نکند و اکنون بعد از قرائت، اجیر تقاضاى مبلغ زیادى دارد که موجر آن را پرداخت نمینماید، حکم مسئله را بیان نمایید؟
باید اجرتالمثل را مطابق عرف و عادت بپردازد و بیشتر از آن لازم نیست.
دادخواست مطالبه حقوق اضافه پس از انعقاد قرارداد
شخصى جهت کار، به یک کارگاه تولیدى مراجعه و تقاضاى کار میکند. کارفرما شرایطى را تعیین و حقوق و مزایایى را مشخص کرده و مدّت یک هفته هم مهلت میدهد که کارگر راجع به شرایط و حقوق و مزایا، مشورت و تحقیق بنماید. کارگر پس از مشورت، شرایط را قبول و به کار مشغول میشود و طبق قرارداد حقوق میگیرد، پس از گذشت یک سال قرارداد به اتمام میرسد و کارفرما میخواهد تسویهحساب کند; ولى کارگر به اداره کار مراجعه و شکایت مینماید که حقوق من در مدّت یک سال کم بوده است، کارفرما هم اظهار میدارد که طبق قرارداد و توافق طرفین پرداخت کردهام، ولى اداره کار میگوید: «کارفرما باید مبلغ 50 هزار تومان بابت کسرى حقوق و مزایا به کارگر پرداخت نماید؛ و این مبلغ اجبارى است». آیا گرفتن مبلغ مذکور جایز است؟
هرگاه با توجّه به تمام جهات طرفین توافق کردند، گرفتن اضافه اشکال دارد; ولى اگر طرفین به نحوى باهم مصالحه کنند بهتر است.
تأخیر در انجام عبادت استیجاری
شخصى براى انجام يك سال نماز و روزه مرحوم زيد اجیرشده است؛ ولى زمان مشخصی براى انجام اين كار تعيين نشده است و اكنون سالها از زمان اجاره مىگذرد و اجاره دهنده نيز فوت كرده است، آيا مستأجر مرتكب گناهى شده است؟ فعلاً وظيفه او چيست؟
مستأجر مرتكب خلاف شده است؛ ولى اكنون بايد وظيفه خود را انجام دهد و اگر دسترسى به دهندگان پول دارد، از آنها نيز احتياطاً اجازه بگيرد.
عدم استحقاق اجرت در صورت عمل نکردن به قرارداد
چنانچه اجیر، مطابق قرارداد عمل نکند آیا مستحق اجرت خواهد بود؟ مثلاً اگر رنگرز قرار بگذارد كه مثلاً پارچه را فلان طور رنگ كند چنانچه طور ديگرى رنگ كند، آیا حق مطالبه مزد دارد؟
حق ندارد مزدى بگيرد، بلكه اگر سبب خرابى يا كمى ارزش پارچه شود ضامن است، همين مسئله در مورد خيّاط و كفّاش و غير آنها ثابت است.
اجرت عملی که مطابق قرارداد انجامنشده
هرگاه شخصى با دیگرى قراردادى شفاهى به شرح زیر منعقد سازد:«این تحقیق را انجام بده، ساعتى 150 تومان میپردازم و منظور از تحقیق، بازنویسى مطالب، دستهبندی، طبقهبندی جدید، با تکمیل و اصلاحات است.»طرفین میپذیرند که جهت رفع ابهامات، مرتّب جلسه بگذارند. محقق پس از چند ماه کار، لیست کارى بیش از هزار ساعت ارائه میدهد، درحالیکه سفارشدهنده کار مدّعى است، کار آنطور که او خواسته صورت نگرفته و قرارداد بهصورت کامل اجرانشده است. لطفاً بفرمایید:1- کارفرما چقدر بدهکار است؟2- حقوق معنوى کار در قرارداد ذکر نشده است. آیا نام محقق بهعنوان همکار باید همراه بانام صاحب اثر نوشته شود؟
1- درصورتیکه برخلاف شرایط تصریحشده در عقد، یا مبنی علیه العقد، عمل شده باشد، اجرة المثل به او تعلّق میگیرد مشروط بر اینکه بیش از اجرة المسمّى نباشد. ولى اگر در مقدار ساعات اختلاف دارند، اجیر باید با دلیل شرعى، مقدار ساعت را ثابت کند. مگر آنکه طبق قرارداد، تعیین مقدار به او واگذارشده باشد.2- اگر قراردادى براى نوشتن نام محقق نباشد و عرف و عادت نیز صاحب اثر را ملزم به این کار نکند (که بهصورت شرط مبنى علیه العقد درآید)، نوشتن نام محقق لازم نیست.
خواندن قرآن اجارهای در طواف اجارهای
آيا فردي که اجیرشده در مسجدالحرام ختم قرآن بجا آورد، میتواند در حين طواف قرآن بخواند؟
با توجّه به اینکه اين دو مسئله از هم جداست میتواند دو استيجار را همزمان انجام دهد يا طواف براي خودش و قرآن استيجار باشد و يا بالعکس.

