درصورتیکه آن دارو منحصربهفرد نباشد و بيمار جنبه اورژانسى نداشته باشد، استعمال آن دارو روى انسان جايز نيست; امّا اگر دارو منحصربهفرد است و استعمال آن ضرورى به نظر میرسد و احتمال نجات بيشتر از احتمال خطر است، بايد آن را در مورد بيمار به کاربرد.
درصورتیکه دارو منحصربهفرد باشد و تأثير آن از زیانهای آن بيشتر است و پزشك چگونگى آن را به بيمار اعلام كند، تجويز آن مانعى ندارد.
اگر ضرر مهمی نداشته باشد اشكالى ندارد; زيرا داروها بههرحال عوارضى دارند، ولى اگر ضرر مهمی داشته باشد تجويز آن جايز نيست، مگر در صورت ضرورت شديد و با كسب رضايت بيمار يا ولی او.
هرگاه ضررى باشد كه در برابر تسكين درد شديد در ميان عقلا قابلپذیرش باشد اشكالى ندارد؛ و اگر ضرر مهمی است كه او را به خطر میاندازد، جايز نيست؛ و اگر براى خودش ضرر نداشته باشد، بلكه براى جنين ضرر داشته باشد نيز حكم مسئله همين است.
اگر راه منحصر به استفاده از آن داروها باشد اشكالى ندارد، ولى بايد بيمار را در جريان بگذارد و رضايت وى را جلب كند.
اگر ضرر مهمی نداشته باشد اشكالى ندارد، ولى اگر ضرر مهمی داشته باشد تجويز آن جايز نيست، مگر در صورت ضرورت شديد و با كسب رضايت بيمار يا ولی او.
چنين شخصى كار خلافى كرده و مجازات دارد، ولى ضامن ديه طرف نيست; مگر اينكه شخصاً دارو را به او تزريق كرده يا خورانده باشد.
اگر راه تشخيص باردارى منحصر به سؤال از بيمار است، در فرض مسئله مسئولیتی ندارد.
درصورتیکه بیدقتی طبيب، يا نگذاشتن وقتى كافى، يا عدم سؤال كافى، سبب خسارت بيمار شده، طبيب ضامن است. ولى اگر عدم همكارى بيمار سبب اين خسارات شده، يا بيمارى او طورى بوده كه با دقّت و بررسى لازم نتیجهای عايد او نمیشده، طبيب ضامن نيست.
درصورتیکه احتمال بيمارى، احتمال قابلملاحظهای باشد، اين اقدام اشكال ندارد و مسئول نيست.
باید غسل را ادامه داده و بعداً وضو بگیرد.
احكام مجسّمه ندارد و به مقدار ضرورت میتوان از آن استفاده كرد.
اين مسئله دو حالت دارد: حالت اوّل اين است كه عرف پزشكان، پزشك را در برابر فرانگرفتن معلومات جديد مقصّر میشناسند، در اين صورت ضامن است. حالت دو آن است كه فراگرفتن آن مسائل را وظيفه طبيب نمیدانند، بلكه جزء تكامل علم محسوب میشود، در اين صورت مسئول نيست.
استفاده از توالت فرنگى براى همه مجاز است.
[1]. ریبه: منظور از ريبه ترس از افتادن در حرام است، و منظور از لذّت همان لذّت جنسى است. (استفتائات جديد، ج 1، ص 825) [2]. ژن: محتويات درون سلول كه حاوى اطّلاعات وراثتى است، ژن ناميده مىشود. [3]. «IUD»: «IUD» وسيله داخل رحمى جهت جلوگيرى از باردارى و مخفّف جمله زير است: IUD: Intra Uterine Device. [4]. «TL»: «TL» مخفّف جمله «Tubal Ligation» و به معنای "بستن لوله های رحمی" مىباشد. [5]. شرح بيشتر را در كتاب «حيلههاى شرعى و چارهجويىهاى صحيح» مطالعه فرماييد. [6]. برص: برص به معناى پيسى است، و آن يك نوع بيمارى پوستى است كه رنگ قسمتى از پوست بدن بر اثر آن سفيد مىشود. (استفتائات جديد، ج 2، ص 941) [7]. كورى آن است كه مطلقاً چيزى را نبيند، يا بينايى بقدرى كم باشد كه به حساب نيايد; خواه ظاهر چشم سالم باشد، يا غير سالم. (استفتائات جديد، ج 2، ص 942) [8]. شرح و تفصيل اين عيوب را در كتاب ما دوره سه جلدى استفتائات جديد مطالعه فرماييد. [9]. مضرّات سيگار را بطور مشروح در كتاب «سيگار، پديده مرگبار عصر ما» مطالعه فرماييد. [10]. احكام مربوط به وضوى جبيرهاى را در رساله توضيح المسائل، مسأله 345 به بعد مطالعه فرماييد. [11]. شرح مواردى كه نجس بودن لباس يا بدن نمازگزار جايز است را در رساله توضيح المسائل، مسأله 774 به بعد مطالعه فرماييد. [12]. منظور از «ضغث و شماريخ» بسته شاخههاى كوچك و متعدّدى است كه گاه از هم جدا بوده ولى آن را روى هم گذاردهاند، و گاه متّصل است مانند خوشه درخت خرما پس از جدا شدن ميوه از آن .
