نائب گرفتن برای شخص زنده
آیا شخص زنده میتواند برای حج واجب یا مستحب نائب بگیرد؟
از طرف كسى كه زنده است (بالغ، كودك و ديوانهاى كه حج بر او مستقر نشده) فقط براى حج مستحبی مىتوان اجير كرد، مگر نسبت به كسانى كه حج بر آنها واجب شده و براثر كوتاهى آن را بجا نياوردهاند و اكنون به خاطر بيمارى يا پيرى، ناتوانى و جنون قادر بر حج نيستند، در اين صورت واجب است نايب بگيرند؛ امّا اگر زمانى استطاعت مالى پیداکرده كه استطاعت جسمى نداشته و يا راه براى او باز نبوده، حج بر وى واجب نيست و گرفتن نايب نيز واجب نمىباشد؛ نه در حيات، نه بعد از مرگ او. ولى احتياط مستحب اين است كه در زمان حیات اجير بگيرد.
وجوب نائب گرفتن برای ناتوانی که حج بر او مستقرشده
کسی که حج بر او مستقرشده است و کوتاهی کرده و حج نرفته است و الآن ناتوان شده است در چه صورت باید نائب بگیرد؟
كسى كه حج بر او مستقرشده، يعنى سال اوّل با داشتن استطاعت از تمام جهات به حج نرفته، اگر بعداً بهواسطه بيمارى، يا پيرى، قدرت رفتن را از دست بدهد، يا براى او بسيار مشقّت داشته باشد، واجب است نايب بگيرد، مشروط بر اینکه اميد خوب شدن و قدرت پيدا كردن در آينده را نداشته باشد.
فوریت نائب گرفتن برای ناتوان
آیا نائب گرفتن برای ناتوانی که حج بر او مستقرشده، واجب فوری است؟
احتياط واجب آن است كه در اولین فرصت اين كار را انجام دهد.
لزوم نائب گرفتن به علت عدم امکان مسافرت با هواپیما به خاطر بیماری
اگر شخص به خاطر بیماری نتواند با هواپیما به حج برود، تکلیف چیست؟
اگر شخصى از سالهای قبل مستطيع بوده و فعلاً به خاطر كسالتى كه دارد، مسافرت با هواپيما، برايش ميسّر نيست و غير از هواپيما وسيله ديگرى برايش فراهم نمىشود، درصورتیکه اميد بهبودى نداشته باشد بايد نايب بگيرد.
نیابت شخصی که احتمال میدهد حج اش به حج افراد تبدیل شود
كسى كه احتمال مىدهد نتواند اعمال حج را به نحو عادى انجام دهد و ممكن است حج تمتّع را مبدّل به حج افراد كند، آيا مىتواند از حج واجب نيابت كند؟
مىتواند نيابت كند، ولى اگر وظيفه او عدول به حج اِفراد شد، احتياط آن است كه منوبعنه به آن حج اكتفا نكند، مگر اینکه از عذرهايى باشد كه در حج احیاناً پيش مىآيد.
نیابت از فرد مجنونی که حج بر او مستقرشده
شخصى پس از تشرّف به مدينه منوّره براثر حوادثى ديوانه مىشود. با توجّه به اینکه حج سابقاً بر او مستقرشده، آيا مىتوان براى او نايب گرفت؟ اگر نيابت جايز نباشد، تبرّع حج از سوى او چه حكمى دارد؟
اگر اميد به بهبودى او نباشد، گرفتن نايب با اجازه ولی او مانعى ندارد.
اجیر گرفتن برای شخص زنده بدون اطلاع او
فرزندى اختيار تمام اموال پدرش را دارد و پدرش نمىتواند حج بجا آورد. فرزند بدون اطّلاع پدر، شخصى را براى وى اجير كرده و خودش نيز براى انجام حج خويش مشرّف شده است. آيا حج اجير از سوى پدر صحيح است؟ اگر در مدينه قصد كند كه همه مخارج اجير را از مال خودش محاسبه كند، آيا اشكال برطرف مىشود؟
در فرض مزبور نيابت از طرف پدر صحيح نيست، مگر اینکه با اطّلاع و موافقت او باشد و حج از طرف پدر واقع نمىشود و فرقی بين دو صورت فوق نيست.
عدول از عمره تمتع مستحبی به نیابتی
آيا كسى كه براى انجام عمره تمتّع مستحبی به نیت خودش محرم شده، مىتواند نايب دیگری شود؟
كسى كه به نيّت خودش براى عمره تمتّع محرم شده (هرچند مستحبی باشد) بايد اعمال خود را به اتمام برساند و نمىتواند نايب ديگرى شود، ولى اگر شخص مريض فقط قادر بر انجام طواف و سعى نباشد و بتواند وقوف عرفات و مشعر را درك كند، جايز است ديگرى را براى طواف و سعى و اعمال ديگر نايب قرار دهد، هرچند نايب براى خودش هم اعمال حج و عمره را بجا مىآورد.
نائب شدن کسی که وظیفهاش حج افراد است
آیا کسی که برای انجام حج تمتع وقت ندارد و وظیفه او حج افراد است میتواند نائب شود؟
كسى كه براى انجام حج تمتّع وقت ندارد و وظيفه او عدول به حج اِفراد است، نمىتواند براى حج تمتّع نايب شود، ولى اگر شخصى در وسعت وقت براى حج تمتّع اجير شود، سپس وقت او براى انجام حج تمتّع تنگ گردد، بايد عدول كند و نيابت او صحيح است.
حج میقاتی و بلدی
منظور از حج میقاتی و حج بلدی چیست و نائب در چه صورتی میتواند حج بلدی انجام دهد؟
جايز است براى انجام حج واجب كسى را از طرف ميّت اجير كنند كه از «ميقات» حج را بجا آورد و پول آن از اصل تركه خارج مىشود و آن را «حج ميقاتى» مىنامند، ولى اگر ورثه اجازه دهند مىتوان از طرف او «حج بلدى» انجام داد (كسى را اجير كنند تا از همان شهرى كه ميّت در آن بوده حج بجا آورد) و اين افضل است، ولى تفاوت قيمت حج بلدى و ميقاتى را فقط وارثان كبير بايد بپردازند.

