احتمال تساوی مجتهدین
اگر مكلّف تنها احتمال تساوى مجتهدين را بدهد، آيا در اين صورت تبعيض در تقليد جايز مىباشد؟
درصورتیکه ظن به اعلمیت يكى از آن دو نداشته باشد بين آنها مخيّر است و تبعيض نيز جايز است.
منظور از ارتباط خاص بین احکام
در مورد مسئله 19 رساله توضيح المسائل (تقليد از دو مجتهد مساوى) در قسمتى از جواب يك استفتا فرمودهايد: «احكامى كه ارتباط خاصی با يكديگر دارند از مجتهد واحد تقليد كنيد» منظور از ارتباط خاص، چيست؟ آيا منظور تقسيمبندىهاى کلی مثل طهارت، نماز و روزه و مانند آن است؟
بهعنوانمثال در احكام سفر در مورد روزه از مجتهدى تقليد كند كه مىگويد روزه بگيرد و در نماز به فتواى مجتهدى عمل كند كه مىگويد شكسته بخواند.
تقلید از دو مرجع در عمل به احتیاط
آیا کسى که میخواهد عمل به احتیاط بنماید میتواند مثلاً احتیاطات بیع را از فلان مرجع و احتیاطات صلاة را از مرجع دیگر اخذ کند؟
اگر منظور پیروى کردن در اخذ طریقه احتیاط از دو مجتهدى که هر دو مساوى در فقاهت باشند بوده باشد مانعى ندارد.
بازگشتن به تقلید از مرجع تقلید فوتشده بعد از عدول به زنده
شخصى پس از فوت مرجع تقلیدش از مجتهدى تقلید نموده، ولى قبل از عمل به فتواى آن مجتهد مجدداً از مرجع قبلى که فوت نموده تقلید کرده است، آیا عدول با توصیف فوقالذکر جایز میباشد؟ با در نظر گرفتن اینکه در بعضى از مسائل ازجمله در مسائل تقلید، مقلّد همین مجتهد زنده میباشد.
چنانچه مجتهد زنده اعلم بوده، عدولش صحیح و بازگشت از آن جایز نیست و اگر میّت اعلم بوده، میتواند در مسائلی که عمل کرده باقی بماند و تقلیدش از مجتهد زنده در موارد علم اجمالى یا تفصیلى به اختلاف جایز نبوده است.
عدول به حیّ حتی در مواردی که خلاف نظر میت است
آیا آنچه مشمول مسئله بقاء بر میت نیست و اگر خلاف نظر میت هم باشد باید از حیّ تقلید شود فقط اصل مسئله بقاء است یا مسائلی که نتیجتاً در بقاء یا عدم بقاء تأثیر دارد هم همینطور است؟ مثلاً حیِّ و میت در جواز رجوع به فالاعلم در احتیاطات اعلم اختلاف دارند و میت قائل به جواز و اعلم است و حیّ قائل له عدم جواز و فالاعلم است؟
در مسائلی که به فتوای میت عمل کرده باقی میماند؛ در باقی مسائل هرچه باشد از حیّ تقلید میکند.
تغییر مرجع تقلید به جهت فتوایی که اعمال قبلی صحیح شود
اگر بر انسان طبق فتواى مرجع قبلى خود، احکامى از قبیل خمس و غیره واجب و یا بعضى از اعمالش باطل و یا مشکوک به نظر برسد، ولى طبق فتواى مرجع فعلى اعمالش صحیح و یا خمس و غیره واجب نباشد، لطفاً مرقوم فرمایید آیا میتواند طبق فتواى مرجع بعدى خود عمل و درنتیجه اعمالش صحیح و خمس و امثال آن را پرداخت ننماید؟
تغییر مرجع تقلید به جهت فتوایی که اعمال قبلی صحیح شود خالى از اشکال نیست.
حکم بقا بر تقلید از مرجع متوفی در مسئله سیگار
من مقلد آقای بهجت بودم و ده ساله که دخانیات و ازجمله سیگار میکشم، الآن اگر بخواهم از آقای مکارم تقلید کنم چون نمیتوانم ترک کنم چه حکمی دارد؟
درصورتیکه توانایی داشته باشید بهمرور ترک کنید هم به نفع دنیای شماست هم آخرت.
وظیفه مکلف بعد از تغییر مرجع تقلید خود
اگر کسی مرجع تقلید خود را عوض کند در این صورت تکلیف مکلف نسبت به اعمال سابق چیست؟
اگر تقلید خود را از مجتهدى به مجتهد ديگر تغییر دهد، اعاده اعمال سابق لازم نيست ولی باید از این به بعد مطابق فتواى مجتهد جديدی که انتخاب کرده عمل کند.
عدمکفایت احتمال اعلمیت در عدول
اگر مقلّد زيد باشيم، ولى احتمال اعلمیت بكر را بدهيم، آيا مىتوانيم به بكر عدول كنيم؟
صرف احتمال اعلمیت، مجوّز عدول نمىگردد.
عدول از مرجع در مسئله جزئی
آيا تبعيض در يك مسئله جزئى از يك باب فقه جايز مىباشد، بهطوریکه امروز در آن مسئله از مجتهدى تقليد كرده و فردا در همان مسئله از مجتهدى ديگر تقليد كند؟
اين كار عدول محسوب میشود نه تبعيض؛ و عدول جايز نيست.
حکم تغییر مرجع تقلید
تغییر تقلید از مجتهدی به مجتهد دیگر چه حکمی دارد؟
تغيير تقليد از مجتهدى به مجتهد ديگر: (عدول)، جايز نيست بنا بر احتياط واجب، مگر آن كه مجتهد دوم اعلم باشد و اگر بدون تحقيق عدول كرده بايد بازگردد.
وظیفه کسی که قدرت بر انجام مسح ندارد
خانمم به علت درد پا و کمر نمی تواند مسح پا را انجام دهد چه کار کند؟
اگر به آسانی بتواند نایب بگیرد که از رطوبت دست او بگیرد و برای او مسح کند این کار را انجام دهد. در غیر این صورت مسح ساقط است، ولی اگر بتواند ساق پا را مسح کند این کار را ترک نکند.
تقارن تبعیض در تقلید و بقاء بر میت
مرجع بنده تبعیض در تقلید را خلاف احتیاط میداند و از مجتهدی که جایز میدانست تقلید نموده و در مسئله تقلید از میت از سومی تقلید کردم و میت تقلید از اعلم را واجب نمیداند و بنده در مسئله تبعیض از دومی و تقلید از غیر اعلم از آخری تقلید کردم و از تعدادی مجتهد تقلید کردم. آیا تمام تقلیدم صحیح است؟
هرگاه سومی اجازه میدهد که در مسائلی که حتی در حیات میت به فتوای او عملنکردهاید باقی بمانید عمل شما به فتاوای میت اشکالی ندارد ولی به عقیده ما احتیاط آن است که در فتاوایی که عملنکردهاید باقی نمانید.
شک در عمل به فتوای مجتهد متوفی در بقا بر تقلید
بسیارى از کسانى که بر تقلید میّت باقیماندهاند، مایلاند در تمام مسائل از مرجع تقلید زنده پیروى کنند; زیرا در برخى از مسائل دچار شک و تردید میشوند که آیا در زمان مرجع متوفی به فتواى او در خصوص فلان مسئله عمل کردهاند، یا خیر؟ آیا راهى وجود دارد که بهطورکلی از مرجع زنده تقلید کنند؟
تنها در مواردى که در زمان حیات مرجع متوفی به فتواى او عملنکردهاند، یا لااقل شک در عمل دارند، میتوانند به فتواى مرجع زنده عمل کنند. ولى اگر اعلمیت مرجع حىّ نسبت به متوفی ثابت شود، در تمام مسائل میتوانند از مرجع زنده تقلید کنند.
