مرکز پاسخگویی به احکام شرعی و مسائل فقهی

خمس ندارد و این درآمد مربوط به سال خمسی آینده است.

نمى‏توان با قصد و نيّت اول سال خمسی را جلو يا عقب انداخت و اگر بخواهد اوّل سال را جلو بيندازد راهش اين است كه حساب سال خود را زودتر از موعد معيّن برسد و خمس خود را بپردازد، همان وقت اوّل سال او خواهد شد. البته عقب انداختن سال خمسی با اجازه مرجع، اشکال ندارد.

می‌تواند تاریخ جدید به میل خود انتخاب کرده و مطابق آن عمل کند.

كسى كه درآمد اضافى ندارد نياز به‌قرار دادن سال خمسى ندارد؛ به‌طور مثال کارمندانی که در ماه حقوق مشخصی می‌گیرند و مقدار حقوقشان به‌قدری است که معمولاً تا پایان همان ماه (و حتی زودتر) خرج می‌شود، چنانچه درآمد دیگری نداشته باشند و مخارجشان بیش از درآمدشان یا مساوی آن باشد سال خمسی برای آن‌ها لازم نیست ولی با توجه به اینکه غالباً درآمد اضافی جزئی دارند لازم است به خاطر همان، سال خمسی برای خود قرار دهند.

هر کس درآمدى زائد بر مخارجش دارد باید سال خمسى داشته باشد و بعد از گذشتن سال اموال خود را تخمیس کند و تفاوتى بین زن و مرد ازاین‌جهت نیست.

براى دادن خمس مى‏توان معيار را سال شمسى يا قمرى قرارداد.

اگر حواله و رسید سکه‌ها در بازار قابل‌خرید و فروش باشد باید در سر سال خمسی خمس آن را بدهید و اگر قابل‌خرید و فروش نیست بعد از دریافت سکه‌ها چنانچه تا سر سال خمسی بعدی باقی بماند خمس اصل و سود آن باید داده شود.

اگر قيمت جنسى كه براى تجارت خريده بالا رود و روى ملاحظات تجارتى و کسب‌وکار آن را نفروشد و در بين سال قيمتش پايين آيد، خمس مقدارى‏ كه بالا رفته بر او واجب نيست، ولى اگر قيمت آن تا آخر سال همچنان بالا باشد بايد سر سال خمس آن را بدهد، هرچند قيمت آن بعد از گذشتن سال پايين آيد، اين در صورتى است كه آخر سال وقت فروش آن باشد و به ميل خود آن را نگه دارد.

اموال موجودش تماماً محاسبه می‌شود سپس آنچه ده سال پيش حساب كرده از آن كم می‌کند و خمس باقى را حساب می‌کند.

سهمیه بنزین خودرو شخصی را می‌توان فروخت (و نیز مازاد آن خمس دارد) و خمس آن بر اساس قیمت آزاد محاسبه می‌شود بنا بر احتیاط واجب.

آن مقدار از پول را که شک به پرداخت خمس آن دارید باید بپردازید.

درصورتی‌که برای زمین پذیره خاصی داده است یا در حال حاضر حق اولویت آن قیمتی دارد باید آن را نیز حساب کند.

اگر در آن خانه زندگی می‌کرده است خمس ندارد اما درصورتی‌که خانه را جهت اجاره دادن و استفاده از درآمدش خریده باشد خمس دارد و آنچه از مال‌الاجاره آن تا پایان سال خمسی باقی می‌ماند آن‌هم خمس دارد؛ و افزایش قیمت در صورت فروش نیز مشمول خمس است ولی اگر برای تأمین زندگی در زحمت می‌افتد مجاز است خمس آن را به ذمّه بگيرد و هر زمان توانست بپردازد.

کسى که با دیگرى شریک است و می‌داند شریکش خمس درآمد خود را نمی‌دهد، ادامه شرکت براى او جایز نیست، اما اگر یکی از شرکا خمس سهم خود را بپردازد اجازه می‌دهیم به شراکتش با شریک دیگر ادامه دهد ولی امربه‌معروف و نهی از منکر را با زبان خوش فراموش نکند.

كسى كه از اوّل تكليف، خمس نداده و درآمدهايى پیداکرده و وسايلى براى زندگى خود خريده است و الآن متوجّه وظيفه خمس شده و مى‏خواهد تكليف خود را درباره آن ادا كند و زندگى خود را پاك نمايد اگر از منافع كسب، چيزى را كه به آن احتياج ندارد خريده و يك سال از خريد آن گذشته بايد خمس آن را بدهد و اگر اثاث خانه و چيزهاى ديگرى كه به آن‌ها نياز دارد مطابق شأن خود خريده، پس اگر بداند در بين سالى كه در آن سال فايده برده آن‌ها را خريده است لازم نيست خمس آن را بدهد و اگر نداند كه در بين سال يا بعد از تمام شدن سال بوده بنا بر احتياط واجب بايد با حاكم شرع يا نماينده او مصالحه كند، يعنى تمام اموال مشكوك خود را حساب كرده و حاكم شرع بدهى او را از جهت خمس به‏ مقدارى تخمين مى‏زند و با او مصالحه می‌کند و با پرداخت آن تمام اموالش پاك می‌شود.