براى نماز عيد «فطر» و «قربان» و نمازهاى واجب ديگر، اذان و اقامه نيست، بلكه سه مرتبه اميد مطلوبيّت پروردگار بگويند «الصّلاه».
در پنج مورد اذان ساقط میشود و بنا بر احتياط واجب بايد آن را ترك كرد:1. اذان نماز عصر روز جمعه هنگامىكه با نماز جمعه همراه خوانده شود.2. نماز عصر روز عرفه كه روز نهم ذیالحجه است هنگامىكه همراه ظهر خوانده شود.3. نماز عشاى شب عيد قربان براى كسى كه در مشعرالحرام است و آن را با مغرب همراه مىخواند.4. نماز عصر و عشاى زن مستحاضه كه بايد آن را بلافاصله بعد از نماز ظهر يا مغرب بخواند.5 نماز عصر و عشاى كسى كه نمىتواند از بيرون آمدن بول و غائط خوددارى كند.بهطورکلی هر نمازى كه با نماز قبل همراه خوانده شود اذان آن ساقط میشود و فاصله شدن نافله و تعقيب كافى نيست، ولى اگر نمازها را جدا از هم هر يك را در وقت فضيلت خود بهجا آورند اذان و اقامه هر دو مستحب است. 1-اذان نماز عصر روز جمعه هنگامى كه با نماز جمعه همراه خوانده شود. 2-نماز عصر روز عرفه كه روز نهم ذى الحجّه است هنگامى كه همراه ظهر خوانده شود. 3-نماز عشاى شب عيد قربان براى كسى كه در مشعرالحرام است و آن را با مغرب همراه مى خواند. 4-نماز عصر و عشاى زن مستحاضه كه بايد آن را بلافاصله بعد از نماز ظهر يا مغرب بخواند. 5-نماز عصر و عشاى كسى كه نمى تواند از بيرون آمدن بول و غائط خوددارى كند.بطور كلّى هر نمازى كه با نماز قبل همراه خوانده شود اذان آن ساقط مىشود و فاصله شدن نافله وتعقيب كافى نيست، ولى اگر نمازها را جدا از هم هر يك را در وقت فضيلت خود به جا آورند اذان و اقامه هر دو مستحب است.
ساقط است البته بهشرط اینکه نماز جماعت در مسجد باشد.
در نماز جماعتى كه مردان وزنان در آن شركت دارند بايد اذان و اقامه آن نماز را مرد بگويد، ولى در جماعت زنان اذان و اقامه زنان كافى است.
اگر مرد اذان زن را بشنود اذان از او ساقط نمىشود، ولى اگر زن اذان مرد را بشنود اذان از او ساقط میشود.
همه حقدارند در مسجد اذان بگویند و کسى نمیتواند دیگرى را منع کند، ولى بهتر است رعایت احترام اذان گوى راتب بشود، مگر اینکه براى او مشکلى پیش آید.
آنچه از روایات و تاریخ استفاده میشود این است که اذان بهصورت انفرادى بوده است، چنانچه همین سنّت رعایت شود و دیگران آهسته بهقصد حکایت آن را تکرار کنند، اقرب به احتیاط است.
مکبّر باید به مسائل نماز آگاه و فرد ظاهرالصّلاحى باشد و بهتر است از صداى مناسبى برخوردار باشد، ولى لازم نیست بالغ بوده باشد.
بنا بر احتیاط واجب کفایت نمیکند.
ترجمه تکبیر «اللهاکبر» خدا از همهچیز و همهکس برتر است.
بسمالله الرَّحْمنِ الرَّحيمِ: بهنام خداوند بخشنده بخشايشگر الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمينَ: ستايش مخصوص خداوندى است كه پروردگار جهانيان است. الرَّحْمنِ الرَّحيمِ: بخشنده و بخشايشگر است. مَالِكِ یومالدین: (خداوندى كه) صاحب روز جزا است. ايَّاكَ نَعْبُدُ وَ ايَّاكَ نَسْتَعِينُ: (پروردگارا) تنها تو را مىپرستيم و تنها از تو يارى مىجوييم. اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقيمَ: ما را به راه راست هدايت فرما! صِراطَ الَّذينَ انْعَمْتَ عَلَيْهِمْ: راه كسانى كه آنان را مشمول نعمت خود ساختى، غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لا الضَّآلّينَ: نه راه كسانى كه بر آنان غضب كردى و نه گمراهان!
بسمالله الرَّحْمنِ الرَّحيمِ: به نام خداوند بخشنده بخشايشگر قُلْ هُوَ الله احَدٌ: بگو اوست خداى يكتا. الله الصَّمَدُ: خداوندى است كه همه نيازمندان قصد او میکنند؛ لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ: (هرگز) نزاد و زاده نشد؛ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً احَدٌ: و براى او هیچگاه شبيه و مانندى نبوده است.
سُبْحانَ ربی الْعَظيمِ وَ بِحَمدِهِ: پاك و منزّه است پروردگار بزرگ من و او را سپاس میگویم.
سُبْحانَ ربی الْأعْلى وَ بِحَمْدِهِ: پاك و منزّه است خداوند بلند مقام من و او را سپاس مىگويم.
اشْهَدُ انْ لا اله إلَّااللَّهُ وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ: گواهى مىدهم هیچکس شايسته پرستش جز خداوند نيست، يگانه است و شريك ندارد. وَ اشْهَدُ انَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ: و گواهى مىدهم محمد صلیالله عليه و اله بنده و فرستاده اوست. اللَّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ: خداوندا! درود بفرست بر محمد صلیالله عليه و اله و اهلبیت او علیهمالسلام.
