عدم ضمان پزشک به خاطر ارجاع به پزشک حاذق دیگر
بیماری به علت سکته حاد قلبی و حال عمومی بد به درمانگاه دارای پزشک عمومی و بدون وجود متخصص آورده میشود پزشک حدود ۳۰ دقیقه بیمار را تحت نظر گرفته و جهت ویزیت متخصص به نزدیکترین شهر که در فاصله ۴۰ کیلومتری قرار دارد توسط همراهان ارجاع میدهد همراهان بیمار را به منزل برده و بعد از یک ساعت فوت میکند پزشکی قانونی از تعیین درصد قصور پزشک معالج عاجز مانده و در جواب قاضی نوشته که ازلحاظ علمی نمیتوان مشخص کرد که این بیمار اگر در بهترین مرکز بود چند درصد شانس زنده ماندن را داشته ولی قاضی ۱۰۰ درصد پزشک را محکومبه پرداخت دیه کامل نموده است آیا این حکم ازلحاظ شرعی صحیح است؟
در فرض سؤال پزشک را نمیتوان محکومبه دیه کرد.
پیوند اعضای میتی که خود راضی نبوده اما ولیّ اجازه داده
هرگاه شخصى نسبت به پيوند اعضاى خود به ديگران پس از مرگش ناراضى باشد، امّا پس از وفاتش ولی وى نسبت به اين كار رضايت دهد، در اين صورت پيوند چه حكمى دارد؟
اگر موجب نجات جان مسلمانى از مرگ يا بيمارى مهمی گردد جايز است.
خسارت ناشی از ترخیص زودتر بیمار توسط پزشک
طبق مقررات دولتى پزشك و بيمارستان مكلف به پذيرش و درمان مصدوم میباشند. چنانچه پزشكى قبل از اتمام درمان مصدوم، وى را (باوجود آنكه میدانسته نياز به مراقبتهای ويژه دارد) از بيمارستان مرخص كند و مصدوم طبق نظر پزشكى قانونى در اثر بالا رفتن قند خون و خونریزی داخلى، چند روز پس از ترخيص فوت كند، آيا پزشك يا بيمارستان در فرض سؤال ضامن پرداخت ديه هستند؟
كار بسيار بدى کردهاند، ولى دیهای بر آنها نيست.
پیوند اعضای میت غیرمسلمان به رزمنده مسلمان
درصورتیکه حيات رزمنده مسلمانى متوقف بر پيوند اعضا باشد، لطفاً بفرماييد:الف) آيا میتوان اعضاى ميّت غیرمسلمان را قطع و براى پيوند استفاده نمود؟ب) برفرض جواز، آيا ديه لازم است؟ بر عهده بيمار است، يا قطع كننده؟ج) آيا عضو پيوند شده براى نماز اشكالى ايجاد نمیکند؟
پيوند در چنين فرضى جايز، بلكه واجب است؛ و بعدازاینکه جزء بدن شد، براى نماز اشكالى ندارد؛ و در فرض مسئله که میت غیرمسلمان است، دیهای ندارد.
انجام عمل اضافه کودک بدون اذن ولی
فردى فرزندش را براى ختنه به بيمارستان برده است. دكتر علاوه بر عمل ختنه بدون اذن پدر یک غدّه چربى را عمل كرده است. پزشكى قانونى اعلام نموده: «عمل مذكور لازم بوده و در آينده هم براى بچه مشكلى ايجاد نخواهد شد» ولى پدر بچه میگوید: «چون دكتر بدون اجازه من اقدام به عمل كرده، من شاكى هستم» آيا دكتر ضامن است؟
هرگاه كار او موجب نقصى براى آن بچه نشده ضامن نيست، ولى بدون اجازه نبايد چنين كارى كند.
خسارت و نقص ایجادشده به خاطر زایمان
خانمى به هنگام زايمان طبيعى و در زمان خروج جنين، دچار پارگى مقعد و درنتیجه بیاختیاری مدفوع شده است. به علّت عدمتشخیص دكتر زايمان و درنتیجه ترميم نشدن بهموقع، نقص مذكور بهخوبی ترميم نشده و در حال حاضر ۴۰ تا ۵۰ درصد بیاختیاری دارد. آيا دكتر زايمان ضامن است و بايستى ديه نقص ایجادشده را بپردازد؟ يا به علّت عدمتشخیص و اطلاع ندادن به پزشك مسئول شيفت، فقط تعزير میشود؟
درصورتیکه در مسئله زايمان خلافى از عامل (دكتر زايمان) سر نزده و سهلانگاری و کوتاهی نکرده، ضامن نيست.
برداشتن قرنیه چشم از اجساد مجهولالهویه
آيا اجازه میفرمایید از اجساد مجهولالهویه قرنيه چشم برداشته و به چشم افراد نيازمند پيوند زده شود؟ درصورتیکه در آينده اولياى دم شناسايى شوند وظيفه پزشكى قانونى در اين رابطه چيست؟
درصورتیکه نجات جان يا عضو مهم مسلمانى متوقف بر اين كار باشد اشكالى ندارد و چنانچه بعدآ اولياى ميّت پيدا شوند شايسته است در صورت اطّلاع يافتن از موضوع رضايت آنها جلب شود.
تعزیر پزشک در اثر کوتاهی
جوانی به هنگام دعوا چاقو کشیده و در شکم جوان ۲۲ سالهای فروکرده است (در حدود ۵ الی ۶ سانتیمتر) جوان مجروح را به بیمارستان بردند به گمان اینکه زخم سطحی است و چیز مهمی نیست جراحت را باز نکردند و منجر به فوت او شد. بعدا معلوم شد چاقو به طحال او سرایت کرده است و اطبا کوتاهی کردهاند و اگر باز میکردند راه نجات وجود داشت بعضی از قضات آن را جزو قتل عمد دانستهاند و بعضی تردید دارند. حکم اطبایی که به گواهی پزشک قانونی در این مورد کوتاهی کردهاند را بیان فرمایید. در فرض فوق اگر جوان در اثر سقوط از بلندی بدون دخالت فرد خاصی دچار ضایعه شده و پزشک متوجه نشده باشد، آیا پزشک ضامن است یا خیر؟
درصورتیکه واقعاً کوتاهی کردهاند تعزیر دارند. ضامن نیست ولی در صورت کوتاهی تعزیر دارد.
کوتاهی در معالجه بیمار سوختگی شدید و فوت او
شخصى در اثر سوختگى به بيمارستان منتقل میشود و پزشك معالج در انجام معالجه كوتاهى میکند و شخص مصدوم فوت میکند. پزشكى قانونى اعلام میکند: «ميزان سوختگى به حدّى بوده كه درنهایت منتهى به فوت میشده، هرچند سهلانگاری پزشك باعث گرديده كه بيمار زودتر فوت كند» آيا در فرض سؤال پزشك ضامن است؟
پزشك گناه كرده و بايد تعزير شود.
برداشتن قرنیه اجساد در سالن تشریح برای پیوند
برداشتن قرنیه اجساد در سالن تشریح پزشکى قانونى و نگهدارى آن در بانک قرنیه (با اجازه ولى و یا بدون آن) چه حکمى دارد؟
هرگاه سبب نجات مسلمانى از بیمارى شدید چشم شود مانعى ندارد و بهتر است از کسان بیمار اجازه بگیرند.
پیوند اعضاء از جسد مجهولالهویه
اگر جسد مجهولالهویهای، كه اعضاى قابل پيوندى دارد، در دسترس باشد، آيا میتوان اعضا آن را به بيمارى كه محتاج آن است پيوند زد؟ اگر بعداً ولی متوفی پيدا شود و نسبت به اين كار اظهار نارضايتى كند چه بايد كرد؟
اگر موجب نجات جان مسلمانی از مرگ يا بيمارى همیشود جايز است؛ و عدم رضايت ولی میت مشكلى ايجاد نمیکند و فرقى بين مجهولالهویه و غير آن نيست; ولى احتياط صرف ديه آن در خيرات براى ميّت است.
فوت بیمار قلبی هنگام تست ورزش
ممكن است بيمار قلبى به هنگام تست ورزش دچار ايست قلبى منجر به فوت شود. در اين حالت چه كسى ضامن است؟
درصورتیکه اين مسئله به مريض تفهيم شود كه چنين خطرى ممكن است در پيش باشد و مريض راضى شود، يا وقوع چنين مطلبى بسيار نادر باشد، طبيب ضامن نيست.

